Wijn accessoires: wat je écht nodig hebt en wat overhyped is

Wat je echt nodig hebt en wat niet

De wijnwereld trekt gadgets aan zoals een feestje muggen. Webshops staan vol met aerators die beloven dat je in tien seconden de smaak van een Cabernet uit een fles haalt.

De realiteit is rustiger. Voor 90% van wat thuis op tafel komt, red je het met drie dingen:

• Kurkentrekker: een degelijke, het liefst een sommeliersmes.
• Glazen: een set degelijke universele wijnglazen.
• Vacuümpomp: voor open flessen.

Dat is geen oproep tot ascetisme. Wijn drinken is óók plezier in mooie spullen, en een Zalto-glas in je hand voelt anders dan een dik IKEA-glas.

Maar het is wel de eerlijke meting. Alles daarboven werkt prima: Coravin, sabel, gespecialiseerde glazen per druif, designkaraffen. Het maakt alleen geen wezenlijk verschil tussen plezier en niet-plezier. Het maakt het plezier groter voor wie ervoor kiest.

Kurkentrekkers per type

Er bestaan grofweg vijf families kurkentrekkers. Welke voor jou werkt, hangt vooral af van hoe vaak je een fles opent en wat voor wijn je drinkt.

Ons advies

Wij geven al jaren hetzelfde advies: koop één goede Pulltap's of een vergelijkbaar sommeliersmes met tweetrapshefboom, voor rond de €20. Oefen vijf keer. Zo'n mes is robuust en klein.

De tweetrapshefboom betekent dat je de kurk eerst halverwege omhoog hijst en dan de hefboom verzet om de rest naar boven te halen. Daardoor breekt de kurk zelden, ook als hij twintig jaar oud is.

Wie graag een statementstuk wil, kijkt naar een Laguiole: Frans, met houten of hoornen handvat, vanaf €80 voor een echte. Let op de "Forge de Laguiole"- of "Laguiole en Aubrac"-stempel, want niet elke Laguiole is een echte Laguiole.

De Ah-So-trekker

De Ah-So-trekker verdient een aparte vermelding. Twee dunne metalen lipjes glijden langs de kurk de fles in, en je trekt al draaiend omhoog.

Voor flessen ouder dan vijftien jaar, waar de kurk vaak in stukken breekt onder een spiraal, is dit het verschil tussen een goede avond en een fles in een filterzeef. Voor oudere wijnen met een fragiele kurk heb je hem naast je sommeliersmes nodig.

Reken op €15-30 en oefen op een paar weekendflessen voor je hem op een dure fles inzet.

Wijnglazen: het verschil maken

Hier zit het grootste effect voor je geld. Een tulpvormig glas met dunne rand verandert de wijn niet: de wijn is hetzelfde. Het verandert wel hoe je hem proeft.

Aroma's verzamelen zich aan de bovenkant van de tulp. De dunne rand laat de wijn vloeiender op de tong vallen, en de juiste vorm laat de wijn beter de hele mond bereiken. Dat is niet alleen marketing van Riedel: meerdere onafhankelijke onderzoeken (onder andere aan de Vrije Universiteit Brussel) maten een verschil in aromaperceptie.

Het universele glas

De ISO-norm 3591 uit 1974 beschrijft een universeel proefglas van 215 ml dat sommeliers gebruiken om wijnen blind te beoordelen. Voor thuis vertaalt dat zich naar één goed universeel glas dat 80% van wat je drinkt aankan. Een set universele glazen zoals Zalto Universal of Riedel Performance volstaat voor de meeste situaties.

Zalto Universal

De top in deze categorie: mondgeblazen, dun, prachtig. Vanaf €55 per glas.

Riedel Performance Cabernet

Rond €25.

Spiegelau Authentis

€15-20.

Schott Zwiesel Sensus

€15. Voor de prijs een opvallende waar voor je geld: vaatwasserbestendig en aantoonbaar dichter bij Riedel dan de prijs doet vermoeden.

Champagne en Bourgogne

Drink je veel champagne, vergeet dan de klassieke flûte. Hoog en smal lijkt elegant, maar laat bijna geen aroma's los. Voeg een tulp toe.

Zowel Krug als Roederer adviseren de laatste tien jaar openlijk om champagne in een tulp voor witte wijn te schenken. De bubbels blijven, het bouquet wint sterk.

Voor lichte Bourgogne en Pinot Noir is een Bourgognekelk (ballonvorm) een prettige investering. De wijde kelk laat de aromaten, vooral het rode fruit en de aardse tonen, vrij ademen.

Decanter en karaf

Een decanter heeft twee functies, en die worden vaak door elkaar gehaald.

• Beluchten: jongere stevige rode wijn krijgt zuurstof, tannines worden zachter en aroma's openen sneller. Schenk een Cabernet Sauvignon, Syrah, Nebbiolo of Tannat over in een brede decanter en proef hem na 20, 40 en 60 minuten. Het verschil is bij vrijwel iedereen meetbaar.
• Klaren: voorzichtig overschenken van een oude wijn (vaak 15+ jaar) om het depot in de fles achter te laten. Dan gebruik je géén brede decanter maar een smalle, getailleerde, en je schudt niets.

Witte en mousserende wijn

Witte wijn decanteren is zelden nodig. Alleen voor zware, eikgerijpte chardonnay of zeer oude witte wijn kan het zin hebben. Mousserende wijn decanteer je nooit: daar verdwijnt de bubbel mee.

Een uitzondering die je soms ziet bij sommeliers is een jonge champagne met te veel reductieve neus. Die wordt kort in een karaf geschonken om door te ademen, maar dat is detailwerk.

Wat moet je kopen?

Een loodvrije kristal- of glasdecanter rond €30-60 is goed genoeg. Eisch Breathable-decanters claimen in 1 tot 2 minuten dezelfde effecten als 30 minuten in een gewone decanter. Wij hebben dat in blinde tests verschillende keren bevestigd.

Voor wie nooit decanteert en het toch wil proberen: een eenvoudige karaf van €25 doet 95% van het werk. De luxe-versies van Riedel of Zalto zijn vooral mooi om aan tafel te hebben staan.

Open fles bewaren

Zodra een fles open is, begint de race tegen de zuurstof. Oxidatie verandert de wijn binnen 24 tot 48 uur van fris en aromatisch naar vlak en moe. Drie technieken houden hem langer in vorm: een vacuümpomp, inertgas en Coravin.

Vacuümpomp: de instapper

Vacu Vin uit Nederland is sinds 1986 de marktleider. Je herkent de klassieke PomPom Stop aan de herkenbare klik.

Plaats de rubberen stop op de fles, pomp tot je weerstand voelt, en de pomp zuigt het grootste deel van de lucht eruit. In de koelkast houdt dat rode of witte wijn 2 tot 4 dagen op niveau.

Kostprijs: €10-25 voor een set met twee stoppen. Gebruik hem niet voor mousserende wijn: je zou ook de CO₂ mee uitzuigen.

Inertgasspray: de stille tweede

Private Preserve en Wine Saver verkopen een bus argon of stikstof die je over de wijn spuit voor je hem terugkurkt. Het gas is zwaarder dan lucht, vormt een buffer en doet niets met de smaak.

Eén bus is goed voor 100+ flessen voor rond de €20. Een degelijke middenweg voor wie qua wijnvolume tussen Coravin en Vacu Vin zit.

Champagnestoppers voor mousserende wijn

Voor mousserende wijn bestaat een aparte categorie. Een Vacu Vin Champagne Saver klikt over de fles, sluit drukbestendig en houdt bubbels 1 tot 3 dagen.

Voor €10-15 is dat een no-brainer als je geen halve fles champagne op een avond drinkt.

Coravin uitgelegd

Coravin is de derde route en speelt in een eigen klasse. Het toestel is in 2011 uitgevonden door Greg Lambrecht, een Amerikaanse engineer in medische apparatuur.

Het gebruikt een holle medische naald die door de kurk gaat zonder hem echt te openen. Je schenkt het gewenste volume uit, en in dezelfde beweging vervangt het systeem het volume met argongas uit een patroon.

Trek de naald eruit en de kurk sluit zich. De fles blijft maandenlang drinkbaar. Coravin claimt zelf tot jaren; in onze ervaring is de wijn binnen 6 maanden vrijwel perfect.

Voor wie is het interessant?

• Wie dure flessen heeft (vanaf zo'n €30 per fles) en niet elke fles op één avond wil leegmaken.
• Restaurants die premiumwijnen per glas willen aanbieden zonder dagelijks een halve fles te moeten weggooien.
• Wie wijn deelt met een partner van wie de een rood drinkt en de ander wit.
• Wie een kelder heeft en regelmatig wil proeven hoe een wijn rijpt zonder ervoor te ontkurken.

Wat kost het?

De prijs is reëel.

Coravin Pivot

Het basissysteem, rond €100.

Coravin Timeless

Het hoofdmodel, €200-350.

Coravin Model Eleven

Elektrisch, richting €450.

Argonpatronen

Ongeveer €10-20 per stuk. Goed voor 15 tot 20 glazen, afhankelijk van schenkgrootte.

Wie wekelijks doordeweekse wijn drinkt zonder echt grote prijsverschillen, koopt beter een goede vacuümpomp. Wie zondagswijnen op woensdag drinkt, wil dit toestel.

Aerator en schenktuit

De aerator voor in het glas is een klein apparaatje waar wijn doorheen loopt terwijl je schenkt. Vinturi is het bekendste merk, Soiree een veelgebruikt alternatief.

Een venturibuis trekt lucht door de wijn heen, waardoor het effect ongeveer overeenkomt met 10 tot 15 minuten in een decanter. Dat is handig als je geen tijd hebt.

Werkt het? Ja, voor jongere wijnen met te veel tannine die je niet wilt decanteren. Vervangt het echt decanteren? Nee: voor langere reacties, zoals tannine verzachten over 60 minuten, is een echte decanter beter.

Voor wie zelden gasten heeft en spontaan een fles opent, is een aerator van €20 een prima compromis. Voor wie graag met een mooie karaf aan tafel zit: skip de aerator. Beide hoeven niet, één van beide is genoeg.

Drip ring of folieschenktuit

Een drip ring of folieschenktuit is veel goedkoper en lost een veel concreter probleem op: druppels op het tafelkleed. Je rolt een metalen of foliestrip rond de fleshals, en de laatste druppel landt in de strip in plaats van op tafel.

€1-5 per stuk, een gevoel van klein vakmanschap aan tafel: voor weinig geld een prettige toevoeging. Schenk bovendien vloeiend en draai de fles aan het eind een kwartslag terug. Zo mors je minder.

Wijnkoeler en thermometer

Wijn op de juiste temperatuur schenken doet meer voor de smaak dan elke aerator. Witte wijn op kamertemperatuur smaakt slap en zoetig. Rode wijn uit de koelkast smaakt scherp en gesloten.

De vuistregel houdt al goed huis:

Witte wijn

8-12 °C.

Lichte rode wijn

12-14 °C.

Vollere rode wijn

14-18 °C.

Mousserend

6-8 °C.

Champagne ouder dan tien jaar

Mag wat warmer, rond 10-12 °C, om de complexiteit te laten ademen.

Koelen

Een ijsemmer doet zijn werk in 15 tot 20 minuten. Gebruik gewoon ijs met water, niet alleen ijs: water geleidt veel beter dan lucht.

Wie zonder ijs wil koelen, koopt een wijnkoelmanchet: een gelgevulde hoes die je in de vriezer bewaart en bij gebruik om de fles schuift. Praktisch op terras.

Thermometer

Een wijnthermometer is voor de gevorderde gebruiker leuk. Denk aan een digitale clip-on die je op de fles klikt, of een infraroodpistool.

Voor de meeste mensen is hij onnodig, ook omdat je met de vuistregels hierboven al ver komt. Een glas op de juiste temperatuur drinken is een kwestie van twee minuten korter of langer wachten.

Bij twijfel: schenk rode wijn altijd uit een iets koudere ruimte dan je denkt nodig te hebben. Een fles van 19 °C smaakt warmer dan je verwacht.

Praktische extra's

Buiten de hoofdcategorieën zit een rij kleinere accessoires die nuttig kunnen zijn, maar zelden noodzakelijk:

• Folieverwijderaar (foil cutter): snijdt de capsule rond de fleshals netjes weg. €5-15. Niet nodig: een sommeliersmes heeft een geïntegreerd mesje.
• Wijntas of geïsoleerde fleskoker: voor onderweg of als geschenkverpakking. €10-50, afhankelijk van isolatie.
• Wijnrek (klein): voor 6 tot 24 flessen liggend bewaren. Rust, donker, stabiel rond 12 tot 14 °C. Wie meer dan 30 flessen wil bewaren, kijkt naar een wijnkoelkast.
• Champagnesabel: ceremonieel en spectaculair om uit te halen op nieuwjaarsavond. €50-300. Theater, geen noodzaak: je kunt sabreren ook met de stompe kant van een groot keukenmes.
• Microvezeldoek voor glazen: €5-15. Heldere glazen na het afspoelen, voor wie graag glanzend serveert.
• Wijnstenen of zelfs een ijsblokjesvorm: voor witte wijn snel koelen zonder te verdunnen. Werkt redelijk, maar in de praktijk is het slimmer om de fles gewoon iets vroeger in de koelkast te zetten.

De rest van de accessoirewereld (wijnboekhouders, kurkenverzamelaars, gepersonaliseerde glaslabels) is leuk, maar heeft geen invloed op de wijn. Dat is cadeaucategorie.

Cadeauroutes per ontvanger

Drie keer per jaar krijgen we de vraag: ik wil iemand een wijnaccessoire geven, wat raad je aan? Het antwoord hangt af van wie de ontvanger is.

Onze ervaring: wijnaccessoires die je iemand cadeau geeft, worden zelden alleen om hun functie gewaardeerd. Een goed verhaal erbij maakt ze tot een herinnering.

Vertel waarom je voor dít specifieke accessoire koos, en je geeft meer dan het object.