Malbec rode wijn: van Cahors naar Mendoza

In het kort

Wat is Malbec?

Malbec is een blauwe druif met een dikke schil en een diepe, paarsrode kleur. De wijn die hij produceert is vrijwel altijd droog, vol en aromatisch, met aroma's van zwarte pruim, braam, zwarte kers, viooltje en bij eikrijping ook mokka, vanille en cacao. De druif heeft minstens drie namen: Malbec is de internationale, Côt is de oude Franse benaming, en in Bordeaux en Saint-Émilion stond hij ooit bekend als Pressac.

Wat Malbec interessant maakt is hoe radicaal de stijl verandert per land. Op exact dezelfde druif kun je twee compleet verschillende wijnen krijgen. In Zuidwest-Frankrijk levert hij donker, robuust en aards. In Argentinië wordt hij fluwelig, fruitig en uitnodigend. Diezelfde uitersten zie je bij weinig druiven zo duidelijk terug.

De druif heeft een gevoelige kant. Hij is vatbaar voor schimmel, kan zwaar lijden onder voorjaarsvorst en heeft warmte en zonlicht nodig om volledig uit te rijpen. Niet toevallig dus dat hij thuis is in twee gebieden met heldere, zonnige groeiseizoenen.

Hoe Malbec van Cahors naar Mendoza reisde

De geschiedenis van Malbec is grotendeels de geschiedenis van één immigrantenverhaal. In de Middeleeuwen werd Malbec al verbouwd in Cahors, een stadje aan de rivier de Lot in Zuidwest-Frankrijk. De wijnen waren befaamd in heel Europa. Zo zwart en geconcentreerd, dat ze "le vin noir" werden genoemd. Edward de Tweede van Engeland nam het in de veertiende eeuw mee terug. De Russische tsaren bestelden het.

In 1853 stuurde de Argentijnse gouverneur Domingo Faustino Sarmiento de Franse agronoom Michel Aimé Pouget naar Argentinië om de wijnbouw daar te moderniseren. Pouget bracht stekken mee, waaronder Malbec. In het hooggelegen, droge klimaat van Mendoza vond de druif ideale omstandigheden. Geen schimmel, weinig vorst, lange zonuren en grote dag-nacht-verschillen die de zuren intact lieten.

In 1956 trof een meedogenloze voorjaarsvorst Bordeaux. Ongeveer driekwart van de Malbec-aanplant in Frankrijk vroor weg. De Franse wijnboeren herplantten met Merlot en Cabernet Sauvignon, niet met Malbec. Argentinië rolde ondertussen door. Vandaag staat in Argentinië ongeveer 45.000 hectare Malbec aangeplant, en het land levert ongeveer 75% van de wereldwijde Malbec-productie. Frankrijk komt op een schamele 9%.

Het ironische van het verhaal: de druif die Frankrijk in 1956 bijna verloor, werd vanuit Argentinië door de wereld omarmd als de Argentijnse wijn bij uitstek. Pas vanaf de jaren tachtig en negentig kreeg ook Cahors weer aandacht, met nieuwe generaties wijnboeren die de oude stijl moderniseerden.

Argentijnse Malbec uit Mendoza

Mendoza ligt aan de voet van de Andes, in West-Argentinië. Wijngaarden zijn aangeplant op hoogtes tussen de 800 en 1500 meter, met in de Uco Valley uitschieters tot ruim 1700 meter. In Salta, verder noordelijk, zit Cafayate met wijngaarden boven de 2400 meter. Daarmee staat een aantal van de hoogste wijngaarden ter wereld in dit land.

Wat doet die hoogte met de druif? Drie dingen tegelijk. Eén: meer ultraviolette straling overdag, wat de druif aanzet tot dikkere schillen en meer kleurstof. Twee: koude nachten, wat de zuren behoudt ondanks de zonneschijn. Drie: minder ziektedruk door de droge lucht. Het resultaat is een druif die zowel rijp als fris kan zijn, een combinatie die in heter laaglandklimaat zeldzaam is.

Binnen Mendoza zelf bestaan duidelijke sub-regio's. Luján de Cuyo is de klassieke zone, met steviger, robuuster Malbec uit oude wijngaarden. Uco Valley is koeler en hoger, met name de zones rond Tupungato en Gualtallary leveren elegantere, frissere Malbec met meer mineraliteit. Salta en Cafayate verder noordelijk geven extreem intense, gestructureerde wijnen met opvallende kruidigheid.

De typische Argentijnse Malbec uit Mendoza heeft een diepe paarse kleur, een neus van zwarte pruim, braam en viooltje, en in de mond rond en weeldering met zachte tannines en milde zuren. Bij premiumvarianten komen aardse tonen, mokka, cacao en bij langere eikrijping vanille en kokos naar voren. Alcohol zit doorgaans tussen 13,5 en 14,5%, in de hogere segmenten kan dat oplopen tot 15%.

Franse Malbec uit Cahors

Cahors ligt in het departement Lot, in Zuidwest-Frankrijk, ongeveer twee uur ten zuiden van Bordeaux. De AOC schrijft minimaal 70% Malbec voor in de blend, vaak aangevuld met Tannat of Merlot. In de praktijk maken veel huizen tegenwoordig pure 100%-Malbec.

De stijl is fundamenteel anders dan Mendoza. Cahors-Malbec is donkerder, aardser, met meer tannine en een veel uitgesprokener mineraliteit. Het fruit is zwarte vrucht en pruim, maar daarnaast komen leer, tabak, sigarendoos en een herkenbare ijzerachtige toon naar voren. Sommige wijnboeren werken nog met grote oude eiken vaten, andere zijn overgestapt op nieuwere kleinere barriques voor een modernere stijl.

Pas in 1971 kreeg Cahors AOC-status. De wederopbouw na de vorst van 1956 ging traag, mede omdat Bordeaux Malbec uit het officiële repertoire schoof. Vandaag zit Cahors weer in de lift, geholpen door een hernieuwde interesse vanuit Argentinië zelf: Argentijnse producenten en Franse Bordeaux-namen hebben de afgelopen jaren in Cahors geïnvesteerd. Namen om te onthouden zijn Château du Cèdre, Clos Triguedina, Château Lagrézette en het nieuwe Cahors van Bertrand-Gabriel Vigouroux.

Wat Cahors interessant maakt voor wie genoeg Mendoza gedronken heeft: de wijn vraagt meer geduld. Een goede Cahors heeft tien jaar nodig om al zijn aardse complexiteit te laten zien. De tannines moeten polijsten, het fruit moet plaatsmaken voor leer en specerijen. Wie alleen jonge Argentijnse Malbec kent, zal een glas tienjarige Cahors als een andere wijn ervaren.

Het smaakprofiel uitgelegd

Malbec heeft een herkenbaar profiel, maar de exacte invulling varieert sterk per herkomst en prijsklasse. Hieronder een Mendoza-Malbec uit het middensegment, het profiel dat de meeste Nederlandse drinkers in gedachten hebben bij "Malbec".

In het glas zit Malbec diep paars-rood, vaak met een inktrand. De neus opent met rijpe pruim, braam, zwarte kers en een onmiskenbare viooltjesnoot. Bij eikrijping komen mokka, vanille, cacao en bij Amerikaans eik een vleugje kokos en zoethout erbij.

Op de tong is Mendoza-Malbec rond, fluwelig en uitnodigend. De tannines zijn aanwezig maar polijsten snel, de zuren zijn mild maar voldoende om de wijn niet plakkerig te maken. Het fruit blijft lang hangen, met in de afdronk vaak een touch van warme kruiden en cacao. Onze tip: schenk een Mendoza-Malbec in een groot bordeauxglas en geef hem 15 minuten lucht. Het verschil tussen direct schenken en even laten ademen is bij Malbec verrassend groot.

Argentijns versus Frans Malbec

De meest gestelde vraag bij elke Malbec-proeverij: wat is nu eigenlijk het verschil tussen die twee? Een eerlijk overzicht, naast elkaar:

Korte samenvatting: Argentijnse Malbec is direct toegankelijk, voor het moment. Franse Cahors vraagt geduld en geeft daarvoor in ruil iets dat in een jonge Mendoza vrijwel niet te vinden is: aardse complexiteit en leerachtige tertiaire tonen na een jaar of acht. Twee verschillende wijnen voor twee verschillende stemmingen.

Bij twijfel: koop eens beide en proef ze tegen elkaar. Een Catena Classic Malbec uit Mendoza naast een Château du Cèdre Cahors leert je meer over deze druif dan tien blogposts kunnen.

Welk eten past bij Malbec?

Malbec is een rood-vlees-wijn. De combinatie tannine, fruit en volle body is gemaakt voor stevige, eiwitrijke gerechten. Argentinië zelf laat zien hoe: een asado, urenlang boven houtskool gegrild, met een fles Malbec ernaast. Niet toevallig.

Wat goed werkt

• Argentijnse asado en gegrild rundvlees - entrecôte, bavette, ribeye. De rookgeur van houtskool en het rijpe fruit van de wijn versterken elkaar.
• Lam in alle vormen - lamskoteletten, tagine, lams-ragout. Het pruimfruit in de wijn ontmoet dezelfde toon in het vlees.
• Hamburgers en BBQ-vlees - vooral gerookt vlees met een stevige rub. Zie ook onze gids over wijn bij BBQ.
• Wildgerechten - hert, fazant, wild zwijn. De aardse tonen van Cahors of een serieuze Mendoza passen hier uitstekend.
• Stoofgerechten - boeuf bourguignon, ossobuco, daube. Geef ze beide minstens twee uur sudderen.
• Harde kazen - oude Manchego, Pecorino, oude Gouda. Vermijd de écht heftige blauwschimmels.
• Donkere chocolade - puur 70% of meer. Een verrassend goede combinatie met fruitgedreven Mendoza.

Serveren, decanteren en bewaren

• Temperatuur: 16 tot 18 graden Celsius. Iets onder kamertemperatuur. Komt de fles uit een koele kelder, schenk dan eerst en laat het glas 5 minuten op kamertemperatuur komen. Te koud maakt de tannines hard.
• Glas: een groot bordeauxglas of universeel rood-glas. Genoeg ruimte om het fruit los te krijgen.
• Decanteren: doordeweekse Malbec heeft het niet nodig, een paar zwiers in het glas volstaat. Jonge premium Mendoza wint 30 tot 60 minuten in de karaf. Een oude Cahors van tien jaar of meer schenk je voorzichtig, omdat de wijn dan fragiel kan zijn. Zie onze uitleg over wanneer je wijn decanteert.
• Bewaren: supermarkt-Malbec drink je binnen 3 tot 5 jaar. Premium Mendoza of serieuze Cahors kan 10 tot 20 jaar mee, mits liggend bij 12 tot 14 graden.
• Geopend bewaren: met een goede stop in de koelkast houdt een geopende fles 2 tot 3 dagen. Daarna verliest het fruit zijn frisheid. Premium Mendoza overleeft langer dan de supermarktvariant.

Voor de juiste serveertemperatuur per wijnstijl: zie onze gids over serveertemperatuur van wijn.

Malbec kopen in Nederland — wat verwacht je per prijsklasse

Malbec is een van die zeldzame druiven waar het verschil tussen instap en premium echt zichtbaar is in het glas. Een paar prijsklassen op een rij:

Onder de 10 euro: instap

Merken als Trapiche, Norton Classic en Argento liggen in dit segment. Eenvoudige Mendoza-Malbec, soepel, fruitig en direct drinkbaar. Geen complexiteit, wel een prima doordeweekse fles bij een gegrilde steak. In dit segment loont het om recente jaargangen te kiezen.

€10 tot €20: middensegment

Hier wordt het interessant. Bodega Norton Reserva, Catena Classic, Achaval-Ferrer Mendoza-Malbec. Diepere kleur, betere structuur, langere afdronk. Vaak ook duidelijker terreinkenmerken — een Uco Valley Malbec smaakt anders dan eentje uit Luján de Cuyo. Cahors begint in dit segment serieus te worden: Château Lamartine, Clos La Coutale en Château du Cèdre Le Cèdre zijn solide.

€20 tot €60: premium

Catena Zapata Malbec Argentino, Achaval-Ferrer Finca Altamira, Cheval des Andes (de samenwerking tussen Cheval Blanc en Terrazas), Clos de los Siete. In Cahors: Château Lagrézette Le Pigeonnier, Château du Cèdre Grand Vin. Volwassen, complexe wijnen waar je tijd voor neemt, en die bewaarbaar zijn.

€100 en hoger: cult

Catena Zapata Adrianna Vineyard (de wijngaard die Wine Spectator de hoogste cijfers van Zuid-Amerika geeft), Achaval-Ferrer Finca Bella Vista, Vina Cobos Cobos Marchiori. Wijnen die de status van Bordeaux Premier Cru benaderen. Niet voor iedere dag, en je proeft het.

Onze observatie: in het segment €15-€25 zit de sweet spot voor de meeste mensen. Daar krijg je een wijn die qua complexiteit duidelijk boven de supermarkt uitsteekt, zonder dat je een investering doet die je alleen op verjaardagen opentrekt.