In het kort
- China zit in de wereldtop-10 van wijnproducenten. Het land heeft een van de grootste wijngaardarealen ter wereld, al gaat een groot deel naar tafeldruiven en rozijnen.
- Ningxia is het kwaliteitsgebied. De wijngaarden liggen aan de voet van de Helan-bergen, op 1.100 tot 1.200 meter. Het droge continentale klimaat wordt vergeleken met Bordeaux of Mendoza.
- Cabernet Sauvignon is de meest geplante druif. Maar Marselan trekt de internationale aandacht: een Frans kruisingsras dat in China expressiever rijpt dan in zijn moederland.
- De doorbraak kwam in 2011. Helan Qingxue's Jia Bei Lan 2009 won toen een Decanter International Trophy. Sindsdien staan Chinese wijnen jaarlijks in internationale uitslagen.
- In Nederland is het assortiment klein. Gespecialiseerde importeurs houden een wisselende selectie aan, supermarkten vrijwel niets. Reken op vijftien tot vijftig euro voor een serieuze fles.
Hoe groot is Chinese wijn vandaag
De cijfers zijn lastig in te schatten, omdat veel Chinese wijngaard tafeldruif of rozijn levert, geen wijn. Wat we wel weten: volgens de OIV (de internationale wijnorganisatie) heeft China rond de 785.000 hectare wijngaard. Dat is vergelijkbaar met Spanje en groter dan Frankrijk.
Voor de wijnproductie zelf staat China rond de top-10 van de wereldranglijst, met een stevige terugval sinds 2017.
Die terugval is opvallend. China was tot 2016 de snelst groeiende wijnmarkt ter wereld. Sindsdien is de binnenlandse consumptie ongeveer gehalveerd. Dat heeft drie oorzaken:
- Anticorruptiecampagnes: ze maakten een einde aan dure flessen op zakendiners.
- Een nieuwe generatie: jongeren kiezen vaker voor bier of baijiu.
- De coronaperiode: die versnelde de daling.
Voor de Chinese wijnmaker betekent het dat hij ineens niet meer alleen voor de thuismarkt produceert. Export is dwingender geworden.
Het effect zien we al. Chinese wijnen verschijnen op proeverijen in Londen, Hong Kong en Parijs. Een handvol Nederlandse importeurs heeft sinds 2020 vaste Chinese partners. De kwaliteit aan de bovenkant van de markt (Ningxia, Shanxi, Yunnan) is in tien jaar onherkenbaar verbeterd.
2.000 jaar druiven in China
Wijn is in China geen importproduct van de afgelopen dertig jaar, al denken veel mensen van wel. De geschiedenis loopt van een diplomaat met druivenstekken tot het eerste industriële wijnhuis.
- 138 v.Chr.
- Tijdens de Han-dynastie brengt de diplomaat Zhang Qian druivenrassen mee uit Centraal-Azië (Dayuan, het huidige Fergana). De kennis om druivensap te laten vergisten komt mee.
- 618-907
- In de Tang-dynastie is wijn al een gevierd cultuurgoed. Dichters als Li Bai schrijven over druivenwijn.
- 1892
- Zhang Bishi, een overzeese Chinees, richt Chateau Changyu op in Yantai (Shandong). Hij importeert Europese stekken en bouwt het eerste industriële wijnhuis van het land. Changyu bestaat nog steeds en is veruit de grootste wijnproducent van China.
- Jaren tachtig
- De hervormingen van Deng Xiaoping starten de moderne wijnindustrie. Joint ventures met westerse huizen (Pernod Ricard, Castel, Suntory) brengen technische kennis.
- Jaren negentig
- Grace Vineyard (Shanxi) start op, vaak gezien als de eerste echt premiumgerichte Chinese wijnmaker.
- 2003
- De Ningxia-regio Helan Mountain East krijgt als eerste een beschermde herkomstbenaming.
- 2011
- De internationale doorbraak.
De wijn die we vandaag kennen begint dus bij Changyu: Europese druivenrassen, Bordeaux-stijl flessen en etiketten.
De zes belangrijke wijnregio's
China heeft wijngaarden in tien provincies, maar zes regio's dragen de productie. Ze verschillen sterk: van vochtig kustklimaat tot hooggelegen halfwoestijn. Daarnaast levert Jilin in het noordoosten ijswijn.
Ningxia (Helan Mountain East)
Hét kwaliteitsgebied. Een autonome regio in noord-centraal China, met circa 50.000 hectare wijngaard aan de oostkant van het Helan-gebergte.
Hoogte: 1.100 tot 1.200 meter. Klimaat: droog continentaal, maar in de winter streng koud. Bodem: zandig, met een stenige alluviale ondergrond. PGI sinds 2003.
De parallel met Bordeaux of Mendoza is onvermijdelijk: warme zomers, koude nachten, dunne bodems. De meeste internationaal bekroonde Chinese wijnen komen hier vandaan.
Belangrijke producenten: Helan Qingxue, Silver Heights, Kanaan, Chateau Mihope, Chandon en Pernod Ricard's Helan Mountain.
Shandong (Yantai)
De grootste qua volume. Yantai, op het Shandong-schiereiland aan de Gele Zee, is sinds 1892 het hart van de Chinese wijnindustrie.
Het klimaat is maritiem en vochtig, met meer regen en schimmeldruk dan elders. De grote merken zitten hier: Changyu (de oudste en grootste), Great Wall (van COFCO) en Dynasty.
De gemiddelde kwaliteit ligt lager dan in Ningxia. Maar de echte topwijnen van Changyu's Moser XV-lijn of de Castel-blends spelen op een serieus niveau.
Xinjiang
Het droge westen, met een extreem continentaal klimaat. Hete zomers tot 40 °C, winters tot -25 °C.
De wijngaarden worden in de winter letterlijk ingegraven om bevriezing te voorkomen. Die arbeidsintensieve techniek wordt ook in Ningxia gebruikt.
Veel volume, vooral van staatsbedrijven. Enkele kleine kwaliteitswijnmakers (Tiansai) komen op.
Hebei (rond Peking)
De wijngaarden rond de hoofdstad. Het klimaat is gematigd, met meer regen dan in Ningxia.
Bekend om Great Wall (COFCO) en Chateau Bolongbao. Vaak het instapsegment van de Chinese wijnen die je in westerse winkels tegenkomt.
Shanxi
Op het lössplateau in midden-China. Hier zit Grace Vineyard, opgericht in 1997 door de familie Chan uit Hong Kong. Vaak genoemd als de oudste echt op kwaliteit gerichte Chinese wijnmaker.
De Tasya's Reserve Marselan en de Deep Blue-blend krijgen internationaal lof. Het klimaat is continentaal en droog, met goede dag-nachtverschillen.
Yunnan
De Tibetaanse hooglanden. Wijngaarden op 2.000 tot 2.800 meter, in dorpen die nauwelijks bereikbaar zijn.
Hier zit Ao Yun, het LVMH-project dat sinds 2013 een ultrapremium Bordeaux-blend maakt. Een fles kost rond de drie- à vierhonderd euro en wordt vergeleken met grand cru classé Bordeaux. Ook de Tibetan Crocodile-wijnen komen hier vandaan.
Proef je voor het eerst Chinese wijn? Ga dan niet voor de bekendste namen in het supermarktschap. De gemiddelde Great Wall of Dynasty is technisch correct, maar smaakloos.
Zoek een serieuze Ningxia-Cabernet rond de twintig à dertig euro: een Silver Heights, een Kanaan of een Mihope. Daar vind je de hand van de wijnmaker terug. Wil je een stap verder? Neem een Marselan van Grace Vineyard. Dat is de wijn die laat zien wat China kan.
De druiven die in China groeien
Het Chinese wijnlandschap leunt op Europese rassen. Anders dan in Georgië of Griekenland zijn er geen wijdverspreide inheemse soorten in de premiumwijn. Vitis amurensis bestaat wel, vooral in Jilin, maar speelt in de exportwijn nauwelijks een rol. Dit zijn de belangrijkste druiven:
| Druif | Kleur en gebruik | Wat je proeft |
|---|---|---|
| Cabernet Sauvignon | Rood, dominant overal | Donker fruit, paprika, eik, stevige tannine |
| Marselan | Rood, signatuurdruif Ningxia/Shanxi | Donkerfruit, peper, viooltjes, fluweelige tannine |
| Cabernet Gernischt | Rood, vooral Shandong | Carménère onder een andere naam; kruidig, paprika, soms vegetaal |
| Merlot | Rood, algemeen | Sappig pruim, soepele tannine |
| Chardonnay | Wit, voornamelijk Ningxia/Shanxi | Citrus, peer; in eik vanille en gele appel |
| Welschriesling | Wit, algemeen Shandong | Frisse appel, citrus, lichte body |
Cabernet Sauvignon en de Cabernet-familie
Verreweg de meest geplante druif van China, naar schatting meer dan de helft van het wijnareaal. Hij past goed in het droge continentale klimaat van Ningxia en Shanxi. Je krijgt er een Cabernet met de structuur van Bordeaux of Mendoza, vaak met iets meer eik en wat meer concentratie.
Een opvallend detail: jarenlang werd in China een druif geplant onder de naam Cabernet Gernischt. "Gernischt" is een vermeend Duits woord, eigenlijk een spelfout. DNA-onderzoek liet zien dat het gewoon Carménère is, de van oorsprong Bordelaise druif die ook in Chili voorkomt. De naam bleef in China hangen, vooral bij Changyu.
Chardonnay en het witte segment
Chardonnay groeit goed in Ningxia, vooral op de iets koelere percelen. Een Chinese Chardonnay die in het vat rijpte kan op het niveau van een goede Mâcon of een Sonoma-stijl zitten: vol, gele appel, lichte vanille.
Welschriesling (in China vaak verward met de echte Riesling) is voor lokale consumptie: frisse instap, niet exportwaardig.
Marselan krijgt hieronder een eigen sectie.
Marselan: de Chinese signatuurdruif
Marselan is een kruising van Cabernet Sauvignon en Grenache. Het Franse INRA ontwikkelde hem in 1961 in Marseillan (in de Languedoc, niet de stad Marseille). In Frankrijk bleef Marselan een nichedruif voor regionale wijnen, met weinig prestige.
In China presteert hij anders. Sinds de eerste aanplantingen rond 2001 laat de druif zien dat hij juist tot zijn recht komt in het Chinese klimaat, met droogte, continentale hitte en winterkoude. De eerste telers waren onder andere Domaine Franco-Chinois in Hebei en Grace Vineyard in Shanxi.
Zo smaakt Marselan uit China:
- Kleur en fruit: diepkleurig, met donker fruit zoals zwarte bes en braam.
- Bloemen en kruiden: een opvallende laag bloemen en viooltjes, plus witte peper.
- Tannine: fluwelen en rond.
- Stijl: minder strikt en minder Bordeaux-achtig dan Cabernet, met een eigen draai.
Internationale critici (Jancis Robinson, Wine Enthusiast) noemen Marselan inmiddels de meest beloftevolle Chinese stijl.
De wijnautoriteit van Ningxia overweegt Marselan officieel uit te roepen tot regionaal signatuurras. Of dat lukt, is een politieke kwestie. In de praktijk staat de druif al op de meeste premium etiketten naast Cabernet. Wil je één Chinese druif onthouden? Deze.
De grote merken en de kleine makers
Net als in Frankrijk zit de Chinese wijnwereld op twee snelheden. Aan de ene kant de industriële giganten met massieve volumes. Aan de andere kant kleine ambachtelijke huizen die kwaliteit boven liters stellen.
De grote drie
Changyu Pioneer Wine Company
Opgericht in 1892, Yantai. Veruit de grootste Chinese wijnmaker, genoteerd op de Hong Kong-beurs.
Maakt alles van een instapfles van €4 tot Moser XV, de premiumlijn met de Oostenrijker Lenz Moser. De Noble Dragon Cabernet/Cabernet Gernischt-blend is het bekendste exportlabel.
Great Wall (China Great Wall Wine Co.)
Onderdeel van staatsconcern COFCO. Drie productiehuizen in Hebei, Shandong en Ningxia.
Vaak het Chinese huiswijnlabel in westerse Chinese restaurants.
Dynasty
Joint venture uit 1980 met Rémy Martin, gevestigd in Tianjin. In 2010 verkocht aan een Chinees concern.
Een van de oudste moderne wijnhuizen. De kwaliteit wisselt.
De kwaliteitsmakers
Helan Qingxue (Ningxia)
Hét label van de Chinese wijndoorbraak. Jia Bei Lan 2009 won in 2011 de Decanter International Trophy.
Sindsdien staat het huis vast in de internationale top.
Silver Heights (Ningxia)
Geleid door Emma Gao, geschoold in Bordeaux. The Summit en The Family Reserve zijn de boegbeelden.
Een van de meest internationaal gevraagde Chinese wijnen.
Kanaan (Ningxia)
Het huis van Wang Fang. Ongepoetste stijl, lage interventie, met een neiging naar natuurwijn.
Pretty Pony en Crazy Fang krijgen lof in Hong Kong en Londen.
Grace Vineyard (Shanxi)
Familie Chan, sinds 1997.
Tasya's Reserve Marselan en Deep Blue (een Bordeaux-blend) hebben Chinese wijn in Azië op de kaart gezet.
Ao Yun (Yunnan)
Een LVMH-project, sinds 2013. Bordeaux-blend van Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc, Merlot en Petit Verdot.
Een fles kost €300-400 en is in Nederland vrijwel niet te vinden.
Hoe smaakt Chinese wijn
- Instapniveau: vaak een gladde, technisch nette fles die weinig expressie heeft. Vergelijk hem met een gemiddelde Australische Shiraz onder de tien euro: drinkbaar, niets bijzonders, niet vies. Verwacht donker fruit, lichte eik en soepele tannine. Wijn voor bij het eten, niet om over na te denken.
- Middenniveau (twintig tot vijftig euro): hier wordt het interessanter. Een Ningxia-Cabernet heeft de concentratie van de hoogte en de continentaliteit. Denk aan donker fruit (zwarte bes, pruim), gemoduleerde eik, paprika of cassis en stevige, gepolijste tannine. Vergelijkbaar met een degelijke Médoc of een Mendoza-Cabernet, vaak nét iets meer fruit.
- Marselan: herkenbaar anders. Diepe inktkleur, in de neus een laag bloemen en witte peper, donker fruit met soms kruidnagel. De tannine voelt rond en vol, niet stug. Vaak omschreven als "Bordeaux met een vleugje Rhône", wat ergens klopt, gezien het Cab-Grenache-DNA van de druif.
- Witte wijn: minder ontwikkeld. Een Chinese Chardonnay (Silver Heights bijvoorbeeld) kan op het niveau van een goede koele Chardonnay zitten: helder, citrus, lichte vanille uit het vat. Maar het meeste witte volume is technisch correct en weinig opwindend.
De bovenkant doet het ook internationaal goed. Top-Marselans van Grace Vineyard en Bordeaux-blends uit Ningxia kunnen op het niveau van solide Bordeaux of Toscane spelen.
Wat kost een fles en waar koop je het in Nederland
Chinese wijn is in Nederland nog steeds een nicheproduct. Dit zijn globale prijsrichtlijnen:
- €10-15
- Instap-Changyu, Great Wall, Dragon Seal. Vooral te vinden op oude Chinese restaurantwijnkaarten. Technisch correct, smaak gemiddeld.
- €15-30
- Serieuze Ningxia-Cabernet uit goede jaren. Hier vind je de hand van de wijnmaker terug. Tiansai, Mihope, instap Grace.
- €30-60
- De top van de middenklasse: Silver Heights, Kanaan, Grace Tasya's Reserve, Helan Qingxue. Internationaal goed beoordeeld.
- €60-150
- De premiumflessen van Grace Deep Blue, Pernod Ricard's Helan Mountain Reserve en Moser XV.
- €300+
- Ao Yun. Soms ook oudere jaargangen van Helan Qingxue Jia Bei Lan.
Waar koop je het? Albert Heijn en Gall & Gall hebben in Nederland geen vast Chinees assortiment. Wel vind je een wisselende selectie bij gespecialiseerde importeurs: Bibendum (groothandel, soms via fijne wijnhandel), Wijnimport China en enkele natuurwijnzaken in Amsterdam en Rotterdam met sterke Aziatische lijnen.
Online is het aanbod een stuk groter dan in de fysieke winkel. Voor de echte topflessen (Ao Yun, oude Helan Qingxue) moet je vaak buiten Nederland kijken.
Bij DIRT. nemen we Chinese wijnen mee in onze bredere selectie van eerlijke wijn van de boer. Check de huidige selectie voor wat er nu op voorraad ligt.
Welke fles bij welk gerecht
De automatische reactie is: Chinese wijn bij Chinees eten. Dat klopt zelden. Een stevige Chinese Cabernet of Marselan is veel te zwaar voor de meeste Aziatische gerechten, want de tannine bijt met soja, chili en zoet. Andersom past Chinese wijn juist verrassend goed bij Nederlandse en Europese gerechten.
Past goed bij
- Stoofvlees, hutspot, lamskoteletten: een Ningxia-Cabernet of Marselan. De tannine grijpt het vlees, de eik werkt met de pan-jus.
- Gegrild rood vlees, biefstuk: Marselan of een Helan Mountain Reserve. Het donkere fruit en de peper passen bij de korst.
- Eend met pruimensaus, varkenshaas met fruit, gegrild varkensvlees: Marselan op zijn best. De bloemennoot en kruidigheid versterken het fruit in de saus.
- Belegen Goudse, blauwschimmel: een Cabernet-Marselan-blend. De tannine snijdt door de vetheid van de kaas.
- Pekingeend: een uitzondering op de regel. Een soepele Chinese Pinot Noir (Grace maakt er een) of een lichte Cabernet werkt hier wel, vooral met de hoisinsaus.
Past minder goed bij
- Pittige Sichuan, Hunan en Thais rood: hier komt de Chinese keuken het beste tot zijn recht, maar niet met een zware Chinese rode. Kies een Riesling, een Gewürztraminer of een lichte rode. Een Chinese Marselan kan ook, maar serveer hem dan koeler.
Voor breder pairingadvies lees je onze gids wijn en eten combineren.
Mythes ontkracht
- "Chinese wijn is altijd goedkoop en industrieel." Niet meer. De bovenkant van de markt is internationaal serieus: Helan Qingxue, Silver Heights en Grace Vineyard staan in Decanter-top-100-lijsten. Ao Yun verkoopt voor meer dan veel grand cru classé Bordeaux. Wat wel klopt: het gemiddelde Chinese instapproduct is dun. Begin dus niet bij de goedkoopste fles.
- "Alle Chinese wijn is zoet." Een hardnekkig misverstand uit de jaren tachtig, toen de Chinese wijnindustrie veel halfzoete wijn maakte voor de binnenlandse smaak. Vandaag is verreweg het grootste deel droog: droge Cabernet, droge Marselan, droge Chardonnay. De zoete categorie bestaat nog (Great Wall heeft een zoete lijn voor de Chinese markt), maar speelt in export geen rol. Zoete Chinese wijn in restaurants is de uitzondering, niet de norm.
- "Chinese wijn smaakt naar de Chinese keuken." De gedachte is dat Chinese wijnmakers hun wijn aanpassen op soja, gember en chili. Zo werkt het niet. De technische scholen in Bordeaux, Adelaide en Davis bepalen de stijl van de meeste premium Chinese wijnmakers. Hun wijnen zijn Europees geïnspireerd. Wat je proeft, is gewoon wereldwijn op Chinese bodem.
- "Cabernet Gernischt is een uniek Chinees druifras." De marketing van Changyu heeft hard gewerkt om het als Chinese signatuurdruif neer te zetten. DNA-onderzoek (Bertsch e.a., 2010) toonde aan dat het simpelweg Carménère is. Een interessante druif, maar niet uniek Chinees. De echte Chinese signatuurkandidaat is Marselan.