Valpolicella: de vier wijnen uit een Veneto-vallei

In het kort

Wat is Valpolicella?

Eerst even het grootste misverstand uit de weg: Valpolicella is geen druivenras. Het is een wijnstreek, een groene heuvelreeks ten noorden van Verona in Veneto, het noordoosten van Italie. De naam staat op het etiket en verwijst naar waar de wijn vandaan komt, niet naar een druif. Een fles Valpolicella is dus altijd een blend van een paar lokale druivensoorten die alleen hier zo samenkomen.

De streek ligt ingeklemd tussen het Gardameer in het westen en de wijngaarden van Soave in het oosten, met de rivier de Adige aan de voet en de Lessinische bergen erboven. Dat is wijnland van oudsher. De Romeinen maakten hier al wijn, en de zoete voorloper van de moderne stijlen, Recioto, gaat eeuwen terug. Valpolicella is na Chianti een van de meest geproduceerde rode wijnnamen van Italie, wat meteen verklaart waarom je zoveel verschillende kwaliteiten tegenkomt.

De naam zelf is een leuk twistpunt. De meest geliefde verklaring is dat Valpolicella zoiets betekent als de vallei van de vele kelders, naar het Latijnse val-polae-cellae. Mooi verhaal, maar taalkundigen zijn het er niet over eens, dus zet er gerust een vraagteken bij. Wat wel vaststaat: het is een vallei vol wijn, dat klopt in elk geval.

De druiven

Het karakter van elke Valpolicella begint bij dezelfde korte lijst inheemse druiven. Geen Merlot of Cabernet om de hoeken af te ronden, geen internationale franje. De streek leunt volledig op zijn eigen rassen, en dat is precies wat de wijnen herkenbaar maakt.

• Corvina (en Corvinone). De ruggengraat. Corvina geeft de typische zure kers, de frisheid en het amandelbittertje. Corvinone werd lang voor een kloon van Corvina gehouden, maar geldt nu als een eigen druif met grotere bessen. Samen vormen ze de kern van vrijwel elke fles.
• Rondinella. De werkpaard-druif. Geeft niet veel eigen smaak, maar wel kleur, body en betrouwbare opbrengst. Ze droogt ook goed, wat haar belangrijk maakt voor Amarone.
• Molinara. Licht en zuurrijk. Vroeger verplicht in de blend, nu optioneel. Veel makers lieten haar vallen omdat ze de wijn bleek en dun kon maken, anderen houden haar juist voor de frisheid.

De regels leggen de verhoudingen vast: 45 tot 95 procent Corvina of Corvinone, 5 tot 30 procent Rondinella, en tot 25 procent andere toegestane druiven. Binnen die bandbreedte heeft elke maker zijn eigen recept. Een belangrijk detail om te onthouden: Corvina geeft van nature geen diepe, donkere kleur. Een Valpolicella die helder en doorschijnend in het glas staat is dus geen teken van slechte wijn, het is gewoon hoe deze druiven zijn.

De vier stijlen

Hier wordt Valpolicella interessant, en voor veel mensen verwarrend. Uit grotendeels dezelfde druiven en dezelfde heuvels komen wijnen die nauwelijks op elkaar lijken. Het verschil zit niet in de druif maar in de maakwijze: vers geperst of eerst gedroogd, jong gebotteld of maandenlang gerijpt.

1. Valpolicella (de gewone)

De basisversie, soms annata genoemd. Vers geoogste druiven, snel vergist, jong gebotteld. Licht tot middelvol, weinig tannine, hoge frisse zuren, sappig rood fruit. Dit is de Valpolicella die je licht gekoeld bij de pizza drinkt en die zelden boven de 13 procent alcohol komt. Onderschat haar niet: een goede gewone Valpolicella is een van de vrolijkste rode wijnen die Italie te bieden heeft.

2. Valpolicella Superiore

Dezelfde stijl, maar een stap serieuzer. Een Superiore moet minstens een jaar rijpen en minimaal 12 procent alcohol halen. Het resultaat is geconcentreerder en dieper dan de gewone versie, met wat meer kruidigheid, terwijl het sappige karakter overeind blijft.

3. Valpolicella Ripasso

De slimme tussenstap, en misschien wel de beste koop van de streek. Je neemt een gewone Valpolicella en laat hem een tweede keer gisten op de nog warme schillen die overblijven na het persen van Amarone of Recioto. Die schillen geven extra suiker, kleur en stof af. Het resultaat is voller, warmer en hoger in alcohol, met rozijntonen die naar Amarone neigen. Niet voor niets heet hij de baby-Amarone. We schreven er een aparte gids over Ripasso wijn.

4. Amarone della Valpolicella

De zwaargewicht. Amarone wordt gemaakt van druiven die na de oogst eerst maandenlang drogen op rekken of in luchtige zolders, tot ze flink wat vocht hebben verloren en bijna rozijnen zijn. Die geconcentreerde, ingedroogde druiven worden daarna helemaal droog vergist. Het resultaat is een volle, krachtige wijn van vaak 15 tot 16 procent alcohol of meer, met rozijn, gedroogde vijg, pruim en chocola, en dat kenmerkende bittertje in de afdronk waar de naam vandaan komt. Sinds 2010 is Amarone een eigen DOCG.

En dan is er nog een vijfde, de oudste van allemaal: Recioto della Valpolicella, de zoete dessertwijn. Net als Amarone gemaakt van gedroogde druiven, maar hier stopt de gisting voordat alle suiker is omgezet, zodat er een zoete, fluweelzachte rode overblijft. Amarone is eigenlijk een Recioto die per ongeluk helemaal is doorgegist. Meer over die zoete kant lees je in onze gids over zoete rode wijn.

Classico en de subzones

Op veel etiketten staat naast Valpolicella het woord Classico, en dat betekent iets concreets. Classico verwijst naar het oorspronkelijke, historische hart van de streek: de heuvels ten noordwesten van Verona, rond de dorpen Negrar, Fumane, Marano, Sant'Ambrogio en San Pietro in Cariano. Daar wordt al het langst wijn gemaakt, op hellingen die als de beste percelen gelden.

Belangrijk: Classico zegt iets over de plek, niet over de rijping of de kwaliteitsklasse. Je kunt dus een gewone Valpolicella Classico hebben en een Valpolicella Superiore Classico. Naast het Classico-gebied bestaan de subzone Valpantena, een aparte vallei met een eigen naamrecht, en het oostelijke deel van de streek dat de gewone aanduiding draagt.

Het smaakprofiel

Omdat de stijlen zo uiteenlopen, pakken we hier de gewone Valpolicella als ijkpunt, de versie die de meeste mensen bedoelen als ze de naam noemen. Dit is een lichte tot middelvolle rode wijn, en zijn grootste kracht is frisheid. De hoge zuurgraad van Corvina maakt hem sappig en levendig, het soort wijn dat je dorst geeft naar de volgende slok.

Wat je proeft

• Fruit: zure kers en morel, rode pruim, soms een toon van aardbei
• Bloemig: viooltjes en een kruidige rand
• De handtekening: een bittertje van amandel in de afdronk, typisch Corvina
• Bij Ripasso en Amarone: rozijn, gedroogde vijg, pruim, chocola en kaneel

In onze proeverij beschrijven we de gewone Valpolicella vaak als de Beaujolais van Italie: licht, vrolijk, niet bedoeld om over na te denken maar om van te drinken. Schenk hem licht gekoeld en dat sappige karakter springt eruit. Zet je dezelfde wijn naast een Amarone, dan snap je meteen wat appassimento met een druif doet: dezelfde kers, maar de ene is vers en de andere is ingekookt tot stroop.

Appassimento en ripasso

De twee technieken die Valpolicella beroemd maakten verdienen wat uitleg, want ze verklaren het hele verschil tussen een fles van acht euro en een fles van vijftig.

Appassimento: druiven laten drogen

Appassimento betekent letterlijk verwelken. Na de oogst worden de mooiste trossen niet meteen geperst, maar te drogen gelegd op rieten matten of in kratten in goed geventileerde ruimtes. Daar liggen ze ongeveer drie tot vier maanden. In die tijd verliezen de druiven een groot deel van hun vocht en worden bijna rozijnen. Suiker, smaak en kleur raken geconcentreerd. Wat je daarna perst is veel minder sap, maar veel intenser. Dit is de basis van zowel Amarone als Recioto.

Ripasso: een tweede leven op de schillen

Ripasso betekent overpassen. Nadat de Amarone is geperst, blijft er een berg vochtige, nog warme schillen over die nog vol suiker en stof zitten. Een gewone Valpolicella wordt over die schillen gepompt en gaat een tweede keer gisten. Hij pikt extra alcohol, kleur en die rozijnige diepte op. Zo krijg je voor een schappelijke prijs een wijn die een flink eind in de richting van Amarone komt.

Valpolicella en eten

Weinig wijnen zijn zo makkelijk aan tafel als een gewone Valpolicella. De hoge zuurgraad en de lage tannine maken hem een natuurlijke partner voor van alles waar tomaat in zit, precies het soort eten waar stuggere rode wijnen op stuklopen.

Bij de gewone Valpolicella en Superiore

• Pizza en pasta met tomatensaus. De zuren in de wijn en in de tomaat versterken elkaar in plaats van te botsen. De klassieke combinatie.
• Charcuterie en salami. Het sappige fruit snijdt door het vet van vleeswaren.
• Geroosterde kip of gegrilde groenten. Licht genoeg om niets te overstemmen.
• Risotto. Een Veronese klassieker, zeker met paddenstoelen.

Bij Ripasso en Amarone

• Gestoofd rundvlees en wild. Brasato all'Amarone, urenlang gegaard in de wijn zelf, is een gerecht uit de streek.
• Risotto all'Amarone. Dieprood, romig en typisch Verona.
• Gerijpte kazen. Monte Veronese, Parmigiano of een pittige bergkaas vangen de body en de zoetige rand op.

Bewaren en serveren

Serveertemperatuur

Hier maakt de stijl het verschil. Een gewone Valpolicella drink je licht gekoeld, rond 14 tot 16 graden, net iets frisser dan je gewend bent bij rode wijn. Daardoor komt het sappige fruit beter uit. Een Ripasso schenk je rond 16 graden, een Amarone op 16 tot 18 graden, zodat de volle body en de kruidigheid de ruimte krijgen. Te warm geserveerd springt bij de zware stijlen de alcohol eruit.

Bewaaradvies

• Gewone Valpolicella: jong drinken, binnen 2 tot 3 jaar na de oogst
• Superiore en Ripasso: 5 tot 8 jaar, soms langer
• Amarone: 15 tot 20 jaar uit een goed jaar, topflessen nog langer

De gewone versie is gemaakt voor de frisheid van de jeugd. Wacht daar niet te lang mee, want het fruit dat hem zo aantrekkelijk maakt vervaagt na een paar jaar. Amarone is de tegenpool: door de concentratie en de hogere alcohol kan een goede fles decennia liggen en wordt hij met de jaren zachter en complexer.

Decanteren en glas

Een gewone Valpolicella hoeft niet te luchten, schenk en drink. Een jonge Amarone profiteert juist van een uur in de karaf, zodat de stevige body zich opent. Gebruik voor de zware stijlen een ruim, bolvormig glas dat de rozijnige aroma's ruimte geeft. Voor de lichte versie is een gewoon rodewijnglas prima.

Prijsindicaties (Nederland, 2026)

• Gewone Valpolicella: 8 tot 15 euro
• Superiore: 12 tot 20 euro
• Ripasso: 12 tot 25 euro
• Amarone: 25 tot 60 euro en hoger

Mythes en misverstanden

Mythe 1: Valpolicella is een druif

Het hardnekkigste misverstand. Valpolicella is een streek in Veneto, en de wijn is altijd een blend van lokale druiven, vooral Corvina, Corvinone en Rondinella. De naam vertelt je waar de wijn vandaan komt, niet welke druif erin zit.

Mythe 2: Valpolicella en Amarone zijn twee aparte werelden

Ze komen uit dezelfde streek en grotendeels dezelfde druiven. Het enige echte verschil is de maakwijze: verse druiven voor de gewone Valpolicella, gedroogde druiven voor de Amarone. Zie het als familie, niet als vreemden.

Mythe 3: een lichte kleur betekent een slechte wijn

Corvina geeft van nature een doorschijnend robijnrood, geen inktzwarte wijn. Dat een gewone Valpolicella helder in het glas staat zegt niets over de kwaliteit. Beoordeel hem op geur en smaak, niet op de tint.

Mythe 4: hoe zwaarder, hoe beter

Amarone is indrukwekkend, maar niet altijd de juiste wijn. Voor een lichte lunch of een warme avond is een sappige gewone Valpolicella vaak het betere idee. Zwaarder is niet beter, het is gewoon anders.

Mythe 5: Ripasso is een goedkope namaak-Amarone

Ripasso is geen mislukte Amarone, het is een eigen stijl met een eigen methode en een eigen reden van bestaan. De ripasso-techniek bestaat al generaties en levert bewust een wijn op die tussen licht en zwaar in zit. Veel liefhebbers vinden hem de praktischte fles van de hele streek.