In het kort
- Een glas wijn is geen vaste maat. Thuis schenken de meeste mensen 125 tot 175 ml. In de horeca is 100 tot 125 ml gangbaar.
- Het standaardglas is 100 ml bij 12%: exact 10 gram alcohol. Een rekeneenheid, geen schenkmaat.
- Calorieën zitten in de alcohol, niet in de kleur. Droge rode en witte wijn liggen praktisch gelijk.
- Een fles van 750 ml = vijf normale glazen. Een magnum = tien, een klein restaurantglas = zeven of acht.
- Een glas vul je tot een derde, niet meer. Anders kun je niet walsen en ontsnappen de aroma's meteen.
Wat noem je een "glas wijn"?
Het rare aan een glas wijn: niemand schenkt hetzelfde in. Een vriend met een ruim hart vult tot driekwart. De buurman knijpt af op een vingerdik bodempje. En in een restaurant krijg je weer iets anders.
Toch praat iedereen over "een glas wijn" alsof het een vaste eenheid is, een maat zoals een liter of een blikje cola.
Die vaste eenheid bestaat alleen op papier. In Nederland geldt het standaardglas als rekenmodel voor alcoholinname: 100 ml wijn van 12%, exact 10 gram pure alcohol.
Dat is dezelfde hoeveelheid alcohol als in een standaardglas bier van 250 ml met 5%, of een borreltje sterke drank van 35 ml met 35%. Een eerlijk meetinstrument, maar nooit de hoeveelheid die je daadwerkelijk geserveerd krijgt.
Drie maten in de praktijk
Horeca en thuissituatie werken in de praktijk met drie maten.
- 100 ml
- Het kleine glas. Je ziet het bij koffieconcepten en sommige lunchadressen.
- 150 ml
- Het grote wijnglas dat het Voedingscentrum aanhoudt. Thuis is dit de gangbare schenk, restaurants schenken vaak iets kleiner.
- 175 ml
- De Engelse maat en een ruime schenking. Sommige restaurants en wijnbars gebruiken hem, en ook veel mensen die thuis schenken zonder maat.
De bol van het glas
De inhoud van het wijnglas zelf, de bol, is een heel ander verhaal. Een Bordeauxglas kan 600 tot 700 ml inhouden, een glas voor witte wijn vaak rond de 350 tot 450 ml.
Dat lijkt enorm, maar je vult een wijnglas nooit meer dan voor een derde. De rest van de bol is werkruimte: ruimte om de wijn te walsen en plek voor de aroma's om zich te verzamelen.
Hoeveel ml zit er in een glas wijn?
Dit is de eerste vraag die mensen googlen, en het antwoord is een tabel.
| Type schenking | Volume | Wanneer | Glazen per fles |
|---|---|---|---|
| Standaardglas (NL) | 100 ml | Rekeneenheid van Trimbos | 7,5 |
| Horeca-standaard | 125 ml | Gangbaar in de horeca (soms 100 ml) | 6 |
| Groot wijnglas | 150 ml | De maat van het Voedingscentrum, ook thuis gangbaar | 5 |
| Engelse / ruime maat | 175 ml | Wijnbars, sommige bistro's | ~4 |
| Klein proefglas | 50-75 ml | Proeverijen, wine flights | 10-15 |
De getallen kloppen, maar ze leggen één ding niet uit: wie bepaalt dit? In Nederland is er geen wettelijke serveermaat voor wijn. Een restaurant mag in principe schenken wat het wil, zolang de prijs duidelijk is en de gast niet wordt misleid.
Wel is er een gewoonte: Koninklijke Horeca Nederland adviseert maatglazen of glazen met een aftekening voor 100 of 150 ml. De serieuze adressen werken hiermee, juist om elke discussie te voorkomen.
Thuis schenkt bijna niemand op de milliliter nauwkeurig. Dat hoeft ook niet. Maar bedenk dat een ruim met de hand geschonken glas, zeker uit een grote Bordeauxbol, sneller in de 200 ml zit dan je denkt. Dat is geen "glas wijn" meer, dat is bijna een derde van de fles.
Wil je je inname leren inschatten? Schenk dan één keer met een maatbeker een glas van 150 ml in je gewone wijnglas. Onthoud waar de wijn dan staat. Dat ene visuele referentiepunt verandert je inschatting voor altijd.
Wat kost een glas in een restaurant?
- Huiswijn (150 ml)
- Meestal €5-8 per glas.
- Betere wijnkaart
- Richting €10-15 per glas.
Als ruwe vuistregel ligt de restaurantprijs van een glas rond wat het restaurant zelf voor de hele fles betaalt.
Hoeveel alcohol zit er in een glas wijn?
Rekenen kan met een simpele vuistregel. De uitkomst is het aantal gram pure alcohol in je glas.
- Neem het volume in milliliter. Bijvoorbeeld 150 ml.
- Vermenigvuldig met het alcoholpercentage, gedeeld door honderd. Bij 12% is dat 0,12.
- Vermenigvuldig met 0,79. Dat is het soortelijk gewicht van alcohol.
Voorbeeld: een glas van 150 ml met een wijn van 12% bevat 150 × 0,12 × 0,79 = 14,2 gram alcohol. Dat is iets meer dan één Nederlands standaardglas (10 gram).
Schenk je een ruim glas van 175 ml uit een stevige Italiaanse rode wijn van 14%? Dan kom je uit op 19,4 gram: bijna twee standaardglazen in één glas.
De fout die mensen maken: ze tellen elk gevuld glas als één standaardeenheid. Voor een lichte Mosel-Riesling van 8,5% klopt dat ongeveer. Voor een Amarone van 16% in een ruim glas zit je er met die rekensom een factor twee naast.
| Wijnstijl | Alc% | Gram alcohol per 100 ml | Gram alcohol per 150 ml |
|---|---|---|---|
| Lichte Riesling (Mosel) | 8,5% | 6,7 g | 10,1 g |
| Witte wijn doorsnee | 12% | 9,5 g | 14,2 g |
| Rode wijn doorsnee | 13% | 10,3 g | 15,4 g |
| Stevige Italiaan / Malbec | 14,5% | 11,5 g | 17,2 g |
| Amarone, Zinfandel | 16% | 12,6 g | 19,0 g |
| Port, Sherry | 19-20% | ~15 g | ~22 g |
Het alcoholpercentage staat altijd op het etiket. Een fout van 0,5% is wettelijk toegestaan, dus 13,5% kan in werkelijkheid 13 of 14% zijn. Voor je dagelijkse rekensom maakt dat weinig uit, voor je avond als geheel kan het oplopen.
Hoeveel calorieën zit er in een glas wijn?
Een glas droge tafelwijn van 150 ml zit tussen de 100 en 115 kcal. Bijna alles daarvan komt uit de alcohol. Niet uit het fruit, niet uit de "vitamines" en niet uit het tannine.
- Alcohol
- 7 calorieën per gram.
- Suiker
- 4 calorieën per gram.
- Droge wijn
- Hooguit een paar gram restsuiker. Het zwaartepunt zit dus volledig in de alcohol.
| Wijnstijl | kcal / 100 ml | Per glas 150 ml | Per fles 750 ml |
|---|---|---|---|
| Droge witte wijn (12%) | 65-70 | ~100 kcal | ~500 kcal |
| Droge rode wijn (13%) | 72-78 | ~115 kcal | ~570 kcal |
| Rosé droog (12%) | 68-73 | ~105 kcal | ~530 kcal |
| Champagne brut | 70-75 | ~110 kcal | ~540 kcal |
| Zoete witte wijn | ~96 | ~145 kcal | ~720 kcal |
| Dessertwijn (Sauternes, Tokaji) | 130-160 | ~220 kcal | ~1100 kcal |
| Port / Sherry | 150-180 | ~250 kcal | ~1250 kcal |
Het verschil tussen rood en wit is zo klein dat het in de praktijk niet meeweegt. Een Bourgogne-Chardonnay van 14% bevat meer calorieën dan een lichte Beaujolais van 11,5%, juist omdat het alcoholpercentage hoger ligt. De kleur is een schijnvariabele.
Zoete en versterkte wijn
Waar de cijfers echt oplopen, is bij zoete en versterkte wijn. Een Sauternes, Tokaji of Moscato kan 130 tot 160 kcal per 100 ml halen door het hoge suikergehalte. Ook een Riesling Spätlese zit flink hoger dan elke droge rode.
Een glaasje Port van 80 ml zit ook al snel op 120 tot 145 kcal. Het zijn dessertwijnen, en dat proef je niet alleen: dat tel je ook.
Alcoholvrije wijn
Een uitzondering die de markt vandaag biedt, is alcoholvrije wijn. Zonder alcohol blijven alleen de fruitcalorieën en eventueel suiker over.
Een glas alcoholvrije rode of witte wijn zit meestal rond de 25 tot 35 kcal. Dat is drie tot vier keer minder dan zijn alcoholische tegenhanger.
Hoeveel glazen wijn haal je uit een fles?
De standaardfles van 750 ml is er niet zomaar. Hij ontstond in de negentiende eeuw in de Bordeaux-glasblazerij en hield stand omdat hij precies past in een wijnkist van een dozijn. Ook komt hij overeen met wat een volwassene in één avond redelijkerwijs samen drinkt. Een fles voor twee, met de bekende verdeling.
| Schenkmaat | Glazen per fles | Waarvoor |
|---|---|---|
| 150 ml | 5 glazen | De thuismaat |
| 100 ml | 7 glazen | Standaardglazen |
| 175 ml | 4 glazen | Ruime schenking |
| 60 ml | 12 glazen | Proefglazen |
Op een diner
- Per fles
- Reken met vijf glazen.
- Drie mensen
- Eén fles, een ruim glas elk en een tweede ronde. Dan ben je er.
- Zes mensen
- Pak twee flessen wijn.
- Grote glazen
- Ruim ingeschonken en zonder hardop tellen kom je nooit aan vijf glazen per fles. Reken dan op vier.
Andere flesmaten
Voor afwijkende flesmaten geldt simpel evenredig schenken.
Halve fles
375 ml geeft twee à drie glazen. Handig als je iets bijzonders alleen wilt drinken zonder de hele fles.
Magnum
1,5 liter levert tien glazen en is uitstekend voor zes tot acht eters.
Methusalem
Zes liter. Je ziet hem vooral op feesten, en dan loont het de moeite om mee te tellen.
Meer details staan in onze aparte gids over hoeveel glazen uit een fles wijn.
Welk glas bij welke wijn?
Het juiste glas maakt meer verschil dan mensen verwachten, en minder dan glasfabrikanten je willen doen geloven. Verschillende wijnstijlen hebben baat bij verschillende vormen. Maar in negen van de tien situaties volstaat één goed universeel wijnglas. Er zijn drie hoofdvormen.
Glas voor rode wijn
Grotere bol, ruime opening. De wijn krijgt veel zuurstof en de aroma's hebben plek om zich te ontvouwen.
Kies de Bordeauxvorm voor stevige, tanninerijke wijnen. Kies de Bourgognevorm met een breed buikje voor lichtere, geuriger Pinot-stijlen.
Glas voor witte wijn
Kleinere, slankere bol en smallere opening. De wijn blijft langer koud (minder oppervlak) en de aroma's worden naar je neus geleid.
Een tulpvormig glas werkt voor bijna elke witte stijl.
Glas voor mousserende wijn
Voor parels is een flûte traditioneel. Voor proefwerk is een normaal glas voor witte wijn tegenwoordig de keuze van de meeste sommeliers.
Een breder glas geeft meer aroma's prijs. De bubbels lijden er nauwelijks onder.
Voor een diepere uitleg per stijl lees je onze gids over wijnglazen en die over rode wijn glazen. Daar lees je ook meer over Bordeaux versus Bourgogne, kristal versus glas en het effect van een goede glasrand.
Hoe vol schenk je een glas wijn?
Maximaal tot een derde van de bol. Soms is een kwart al genoeg. Het lijkt karig, maar er zijn vier redenen waarom dit klopt.
- Walsen: je hebt plek nodig om de wijn rond te draaien zonder te morsen. Dat ronddraaien is geen show: het vergroot het oppervlak waardoor er meer vluchtige aromastoffen verdampen. Lees in onze gids over wijn proeven precies hoe en waarom.
- Aroma: de lege bol erboven is geen verspilling maar de plek waar de geur zich verzamelt. Steek je je neus in een halfvol glas, dan vang je de geconcentreerde aroma's die zich daar hebben opgehoopt. Een tot de rand gevuld glas ruikt naar bijna niets.
- Temperatuur: je hand warmt niet de hele wijn op. Hij blijft langer kloppen omdat je hand alleen de voet of de steel raakt. Houd je het glas bij de bol vast en is hij vol, dan stijgt de temperatuur snel boven het ideale punt. Onze aparte gids over serveertemperatuur wijn geeft de richtgetallen per stijl.
- Maat: een glas dat altijd voor een derde gevuld is, vertelt je hoeveel je hebt gedronken. Een glas dat halfvol blijft door bijschenken, niet.
Mousserende wijn is de uitzondering. In een traditionele flûte schenk je tot twee derde, omdat de bubbels anders veel te snel weg zijn. In een breder champagneglas, wat we voor het proefwerk eigenlijk aanraden, geldt de derde-regel weer.
Eén glas wijn per dag: gezond of niet?
Tijd voor de eerlijke vraag, en het eerlijke antwoord: nee.
"Een glas rode wijn per dag is goed voor je hart." Dat beeld komt uit observatiestudies van de jaren tachtig en negentig, de "Franse paradox". Bij latere herwaardering bleek het effect grotendeels te verdwijnen zodra je rekening hield met andere leefstijlfactoren.
Mensen die matig drinken, eten en bewegen vaak ook anders dan zware drinkers. Dát was wat het hart hielp, niet de wijn.
De Wereldgezondheidsorganisatie stelt sinds een verklaring in The Lancet Public Health in januari 2023 dat er geen veilige hoeveelheid alcohol bestaat als het gaat om gezondheidsrisico's. Elk glas verhoogt het risico, ook al is dat risico bij één glas per week verwaarloosbaar klein.
De Gezondheidsraad in Nederland adviseert sinds 2015: drink geen alcohol, en doe je het wel, dan maximaal één glas per dag.
Dat is geen reden om panisch te worden over een glas op zaterdagavond. Wel is het een reden om te stoppen met praten over wijn als iets gezonds. Wij drinken wijn voor het plezier, voor het gesprek en voor het verhaal achter de fles, niet voor onze cholesterol. Dat is een eerlijker uitgangspunt.
We schrijven en verkopen wijn vol enthousiasme, maar zonder gezondheidsclaim. Wie minder wil drinken, kan dat zonder iets te missen: er is steeds meer eerlijke alcoholvrije wijn die echt smaakt naar wijn. Wie wel drinkt, weet nu in elk geval wat er in zijn glas zit.