Marsanne wijn: de volle witte druif van Hermitage

In het kort

Wat is marsanne?

Marsanne is een witte wijndruif uit de noordelijke Rhône-vallei in Zuid-Frankrijk. Hij levert volle, rijke witte wijnen met een relatief lage zuurgraad en aroma's van peer, amandel, meloen en honing. Het is de belangrijkste witte druif van de appellatie Hermitage, en hij wordt bijna altijd in het gezelschap van zijn vaste partner Roussanne gemaakt.

Waar veel bekende witte druiven het van hun frisheid moeten hebben, is marsanne juist een druif van gewicht. De wijn is breed en verzadigend, met een textuur die soms bijna olieachtig aanvoelt. Dat maakt hem minder geschikt als lichte terrasknijper en juist heel geschikt als tafelwijn bij een volwaardig bord.

De druif is dik van schil, rijp op tijd en levert veel suiker, en dus veel potentiële alcohol. Dat is meteen zijn valkuil: te laat geplukt wordt marsanne zwaar en slap. Op het juiste moment geoogst is hij vol maar in balans. Die smalle marge is precies waarom marsanne een wijnmakersdruif is, geen makkelijke.

Herkomst: Hermitage en de Rhône

De thuisbasis van marsanne is de noordelijke Rhône, het smalle stuk wijnland ten zuiden van Lyon waar de rivier de Rhône zich door steile heuvels perst. De naam van de druif gaat vermoedelijk terug op het dorpje Marsanne bij Montélimar. Hier maakt hij de witte wijnen van vier appellaties.

Hermitage blanc

De beroemde heuvel van Hermitage staat vooral bekend om zijn krachtige rode Syrah, maar een klein deel van de wijngaard is wit. Die witte Hermitage, van marsanne met wat Roussanne, is een van de langst houdbare witte wijnen van Frankrijk. Marsanne mag zelfs in de rode Hermitage: tot 15% marsanne en Roussanne samen is volgens de regels toegestaan in de rode wijn.

Crozes-Hermitage, Saint-Joseph en Saint-Péray

Rond de heuvel liggen de bredere appellaties Crozes-Hermitage en Saint-Joseph, die toegankelijkere en betaalbaardere witte wijnen op basis van marsanne leveren. In Saint-Péray, verder naar het zuiden, maakt marsanne zowel stille witte wijn als een klassieke mousserende wijn volgens de traditionele methode. Wie de Rhône als wijnstreek verkent, komt marsanne dus in verschillende gedaanten tegen.

Hoe smaakt marsanne?

Marsanne is een volle, brede witte wijn met een laag zuurgehalte en een rijk, bijna olieachtig mondgevoel. Jong smaakt hij naar rijpe peer, amandel, meloen en een vleugje witte bloemen. Met een paar jaar op fles verschuift dat profiel naar honing, geroosterde noten, kweepeer en bijenwas. Het is geen frisse, knisperende wijn, maar een die het bord vult.

In de mond valt vooral de textuur op. Marsanne heeft weinig zuur om de wijn strak te trekken, dus je proeft breedte en gewicht. Bij goede versies geeft dat een verzadigend, romig gevoel. Bij minder goede, of te rijp geoogste versies, kan het kantelen naar zwaar en plat. Dat evenwicht is het hele verhaal van deze druif.

In onze proeverijen valt marsanne bijna altijd op als de wijn die mensen niet zien aankomen. Je schenkt een witte wijn in, en er komt iets breeds en honingzoets naar boven dat eerder aan een lichte dessertwijn doet denken, terwijl de wijn kurkdroog is. Precies dat contrast maakt hem interessant om blind te schenken.

Marsanne vs. Roussanne

Marsanne en Roussanne zijn twee verschillende druiven die zo vaak samen in de fles zitten dat mensen ze door elkaar halen. Ze zijn elkaars tegenpolen en juist daarom een goed span. Marsanne levert body, vet en structuur; Roussanne levert parfum, elegantie en het zuur dat marsanne mist.

Een klassieke witte Hermitage laat horen waarom ze samen beter zijn dan apart. Marsanne geeft de wijn een fundament van gewicht en rijpe fruittonen; Roussanne legt daar frisheid en geur overheen. Kom je een fles tegen die puur marsanne is, dan proef je die brede kant het duidelijkst.

Marsanne over de wereld

Na de Rhône heeft marsanne een handvol tweede thuishavens gevonden. De druif reist minder ver dan Chardonnay, maar op de plekken waar hij wortel schoot, groeide iets bijzonders.

Rest van Frankrijk

Buiten de noordelijke Rhône groeit marsanne in Savoie, in de Languedoc en in de Provence, waar hij onder meer in de witte wijnen van Cassis opduikt. Deze wijnen zijn doorgaans toegankelijker en goedkoper dan Hermitage, en een goede manier om de druif te leren kennen.

Australië: Tahbilk en Victoria

Australië is het belangrijkste marsanne-land buiten Frankrijk. In de regio Nagambie Lakes in de deelstaat Victoria staat het historische landgoed Tahbilk, met marsanne-stokken die in 1927 zijn geplant, op eigen wortel en nooit geënt. Het is de grootste aaneengesloten aanplant marsanne ter wereld. De marsanne kwam er in de negentiende eeuw terecht via stekken van "White Hermitage". De oude Tahbilk-flessen bewijzen dat marsanne decennia kan meegaan.

Zwitserland en de Verenigde Staten

In het Zwitserse Valais maakt marsanne, daar Ermitage genoemd, volle en soms licht zoete witte wijnen. In de Verenigde Staten planten wijnmakers in Californië en Washington State marsanne, vaak in Rhône-stijl blends. Ook in Spanje en enkele andere landen groeit de druif op kleine schaal.

Jong of gerijpt drinken

Marsanne is een van de weinige witte wijnen die je bewust jong én bewust oud kunt drinken, met heel verschillende resultaten. Welke kant je op wilt, hangt af van de wijn en van je geduld.

Een eigenaardigheid van goede marsanne: veel flessen doorlopen een gesloten fase van een paar jaar, waarin de wijn stroef en weinig expressief oogt. Wie geduld heeft, wordt beloond met de honing- en notentonen die daarna opengaan. Drink je een topflesje te vroeg, dan mis je precies dat.

Marsanne en eten

De volle body en de lage zuurgraad bepalen waar marsanne bij past. Deze wijn houdt van gerechten met textuur en rijkdom en heeft een hekel aan scherp, zuur en pittig eten dat hem plat drukt.

Sterke combinaties

• Gebraden kip of parelhoen, de klassieke pairing bij volle witte wijn
• Varkenshaas met roomsaus, waar het vet van de saus aansluit op de brede body
• Risotto met champignons of pompoen
• Rijke visgerechten zoals zeebaars of heilbot in botersaus
• Zachte en halfharde kazen, van jonge comté tot een milde brie
• Milde curry, waar de lage zuurgraad de kruiden niet tegenwerkt

Serveren en bewaren

• Serveertemperatuur: 10 tot 12 graden Celsius, iets warmer dan de meeste witte wijnen. Te koud en de honing- en noottonen sluiten zich af.
• Glas: een breed, rond wit wijnglas laat de brede aroma's het best tot hun recht komen.
• Decanteren: jonge, gesloten topmarsanne kan baat hebben bij 20 tot 30 minuten in een karaf.
• Bewaren: koel, donker en op zijn kant. Simpele versies binnen 2 tot 3 jaar, goede Hermitage blanc gerust 5 tot 15 jaar.

Wil je marsanne naast andere volle witte wijnen leggen, kijk dan ook eens naar vermentino voor een mediterrane variant met meer frisheid, of naar de aromatischere buurdruif in de Rhône. Zo krijg je gevoel voor waar marsanne precies zit in het spectrum van witte wijn.