Greco wijn: de witte druif achter Greco di Tufo

In het kort

Wat is greco wijn?

Greco wijn is wijn van de greco-druif, een witte druif uit Campanie in het zuiden van Italie. De bekendste vorm is de droge Greco di Tufo, gemaakt op de vulkanische heuvels rond het dorp Tufo. De wijn heeft een volle body, een hoge zuurgraad en aroma's van perzik, kweepeer en amandel.

Wat greco zo herkenbaar maakt, is die combinatie van gewicht en spanning. Veel witte wijnen zijn of licht en fris, of vol en rond. Greco doet allebei: een brede, bijna stevige mond, doorsneden door een hoge zuurgraad die de wijn strak houdt. Daar komt een rokerig, mineraal randje bij dat rechtstreeks uit de zwavelrijke tufsteenbodem lijkt te komen.

Greco is bijna volledig een verhaal van Zuid-Italie, en dan vooral van Irpinia, het heuvelland rond Avellino. De druif is lastig te telen: hij geeft weinig druiven, is gevoelig voor ziekten en rijpt laat. Precies daarom bleef greco lang een lokale specialiteit in plaats van een massadruif. Wil je de bredere familie van druiven verkennen, kijk dan in ons druivenoverzicht.

Hoe smaakt greco?

Greco smaakt naar rijpe perzik, kweepeer, gele appel en peer, met een amandelbittertje in de afdronk en gele bloemen in de geur. De vulkanische bodem geeft een rokerig, mineraal randje dat aan vuursteen doet denken. De body is vol voor een witte wijn, terwijl de hoge zuurgraad de wijn strak en levendig houdt.

De textuur is het opvallendst. Greco voelt breder en steviger dan de meeste witte wijnen, bijna een beetje olieachtig, en toch snijdt er een scherpe lijn van zuur doorheen. Jonge greco is fris en citrusachtig, met dat amandelbittertje. Greco die wat ouder is of op eikenhout heeft gelegen, wordt romiger en krijgt tonen van honing, geroosterde noten en gedroogd geel fruit.

In onze proeverijen valt greco vaak op door dat amandelbittertje in de afdronk. Het is geen fout, maar een handtekening van de druif. Ruik en proef je perzik, kweepeer en een lichte bitterheid van amandel, dan zit je bijna zeker met een greco in het glas.

Greco di Tufo, het vlaggenschip

Greco di Tufo is de beroemdste greco-wijn: een droge witte uit acht dorpen rond het plaatsje Tufo in de provincie Avellino. Sinds 2003 heeft hij de DOCG-status, de hoogste Italiaanse wijnclassificatie. Een Greco di Tufo bevat minstens 85 procent greco, aangevuld met de lokale druif Coda di Volpe.

Het dorp Tufo dankt zijn naam aan de tufsteen in de ondergrond, en die grond is bijzonder. De heuvels zijn niet alleen vulkanisch, maar ook rijk aan zwavel; rond Tufo werd lange tijd zwavel gedolven in mijnen. Wijnmakers wijzen graag op dat mineraal-rokerige randje in hun wijn en koppelen het aan die zwavelrijke, vulkanische bodem. De wijngaarden liggen hoog, rond 450 tot 500 meter, waardoor de nachten koel zijn en de druiven hun zuurgraad behouden.

Verwar de naam dus niet met de wijn. Greco di Tufo is de droge witte uit Campanie die vrijwel iedereen bedoelt als het over greco gaat. De zoete Greco di Bianco uit Calabrie is iets heel anders, en komt zelfs van een andere druif. Meer daarover in de sectie over de verschillende Greco-druiven verderop.

Herkomst: Tufo en Irpinia

Het hart van greco is Irpinia, het bergachtige binnenland van de provincie Avellino in Campanie. Hier, rond het dorp Tufo, groeit de druif op vulkanische, zwavelrijke bodem op 450 tot 500 meter hoogte. Dat hoge, koele klimaat en die minerale grond geven de wijn zijn strakke zuurgraad en zijn rokerige signatuur.

Irpinia is een van de meest bijzondere witte-wijngebieden van Zuid-Italie. Naast greco groeien hier fiano en falanghina, en de rode aglianico, die de befaamde Taurasi levert. Het is een streek van kleine dorpen, steile hellingen en familiebedrijven, ver van de toeristische kust. Juist die afzondering hield de oude druiven in leven toen elders alles naar internationale varieteiten overging.

Buiten Irpinia wordt greco in kleinere hoeveelheden in de rest van Campanie geplant, en de naam duikt in heel Zuid-Italie op. Maar voor de echte greco, de druif achter Greco di Tufo, kijk je naar die paar duizend hectare rond Tufo. Wil je verder lezen over de witte wijnen van de regio, bekijk dan onze gids over Italiaanse witte wijn.

Greco, Greco Bianco en Greco nero

De naam greco zorgt voor veel verwarring, want hij wordt in heel Zuid-Italie voor verschillende, niet-verwante druiven gebruikt. De greco van Campanie, die achter Greco di Tufo, is een eigen witte druif. Daarnaast bestaat de Greco Bianco uit Calabrie, een andere variete, en de blauwe Greco nero.

Van de Calabrische Greco Bianco wordt de zeldzame zoete wijn Greco di Bianco gemaakt, in een passito-stijl van deels gedroogde druiven. Dat is dus een compleet ander product dan de droge Greco di Tufo, en zelfs een andere druif. De Greco nero is een blauwe druif die voor rode wijn wordt gebruikt. Ampelografen hebben lang gepuzzeld om deze Greco's uit elkaar te houden.

Geschiedenis en de Grieken

Greco is een oeroude druif. De naam betekent letterlijk Grieks, en volgens de overlevering brachten Griekse kolonisten de voorouder van de druif meer dan tweeduizend jaar geleden naar Zuid-Italie. Een oude legende schrijft de introductie toe aan de Pelasgen, een volk uit Thessalie in het oude Griekenland.

Of de moderne Italiaanse greco echt rechtstreeks van een Griekse wijnstok afstamt, is onder ampelografen omstreden. Wat vaststaat, is dat greco al in de Romeinse tijd in Campanie werd verbouwd. De streek rond de Vesuvius en Avellino was in de oudheid al beroemd om haar wijn, en greco hoort bij die lange traditie. De druif overleefde eeuwen van oorlog, ziekte en modernisering die veel andere oude varieteiten deden verdwijnen.

In de twintigste eeuw dreigde greco toch in de vergetelheid te raken, tot een handvol Campaanse families de oude druiven bewust in ere herstelden. Diezelfde beweging redde ook fiano en aglianico. Dankzij hen is greco vandaag geen museumstuk, maar een levende, gewaardeerde wijn met een DOCG op zak.

Stil en mousserend

De meeste greco is stille witte wijn, maar de druif kan ook bruisen. Binnen de Greco di Tufo DOCG is naast de stille versie een spumante toegestaan. De hoge zuurgraad en de volle body maken greco een logische kandidaat voor mousserende wijn, want juist die frisheid geeft bubbels ruggengraat.

De mousserende Greco di Tufo is zeldzamer dan de stille en wordt door een beperkt aantal huizen gemaakt, zowel via de tankmethode als via flesgisting. Het resultaat is een strakke, minerale mousserende wijn met perzik en amandel, die zich onderscheidt van de meer neutrale prosecco. Wil je meer weten over bubbels, lees dan onze gids over mousserende wijn.

Bewaren en serveren

Greco is voor een witte wijn opvallend goed houdbaar. De hoge zuurgraad en de minerale structuur houden de wijn overeind. Een goede Greco di Tufo drink je mooi tussen drie en vier jaar na de oogst, maar toppers uit een sterk jaar ontwikkelen zich nog acht tot tien jaar door en worden dan romiger en complexer.

• Jonge Greco di Tufo: schenk op 10 tot 12 graden, zodat perzik, amandel en bloemen ruimte krijgen.
• Rijpere of vatgerijpte greco: mag richting 12 graden en heeft baat bij een groter glas.
• Spumante: schenk koeler, rond 8 graden, in een tulpglas.
• Aangebroken fles: door de hoge zuurgraad blijft een geopende greco in de koelkast twee tot drie dagen goed.

Wat eet je erbij?

Greco is een uitstekende tafelwijn, juist door die combinatie van body en zuur. De hoge zuurgraad snijdt door zilt en vet, terwijl de volle body standhoudt bij rijkere gerechten dan een lichte witte wijn aankan. In Campanie wordt greco klassiek geschonken bij gebakken vis, mozzarella di bufala en gerechten met citroen.

Voor de meeste gerechten geldt: hoe frisser en ziltiger het bord, hoe jonger en strakker de greco mag zijn. Bij een romiger of geroosterd gerecht kies je een greco met wat houtrijping. Meer inspiratie vind je in onze gidsen over wijn bij vis en wijn bij pasta.

Greco vs andere witte druiven

Greco wordt vaak vergeleken met de andere witte druiven van Campanie, en die vergelijking helpt om de smaak te plaatsen. Het dichtst in de buurt komen fiano en falanghina, de twee andere grote witte druiven uit Irpinia. Greco onderscheidt zich door zijn volle body, zijn amandelbittertje en zijn rokerig-minerale toon.

Hou je van een volle, minerale witte wijn met stevige zuren, dan is greco vaak de beste van de drie. Kom je van de kant van fiano, dan valt op dat greco steviger en minder bloemig is. In alle gevallen krijg je bij greco een druif met een sterke eigen signatuur, die de vulkanische plek waar hij groeide duidelijk laat proeven.

Greco kopen

Goede greco is nog altijd relatief onontdekt, en dat is goed nieuws voor je portemonnee. Waar een volle witte uit Bourgogne al snel prijzig wordt, krijg je bij een Greco di Tufo uit een goed huis veel karakter voor een eerlijke prijs. Het is een van de meest onderschatte witte wijnen van Italie.

Begin met een jonge, droge Greco di Tufo om de druif te leren kennen bij vis of schaaldieren, en gun jezelf daarnaast een keer een rijpere fles om te zien hoe de wijn zich ontwikkelt. Bij DIRT. kopen betekent dat je rechtstreeks bij de wijnboer koopt, zonder tussenpersonen die de prijs opdrijven. Bekijk onze witte wijnen, blader door de Italiaanse wijnen of bekijk gewoon alle wijnen om te zien wat er nu binnen is.