Petit verdot wijn: de krachtige blenddruif uit Bordeaux

In het kort

Wat is petit verdot?

Petit verdot is een blauwe druif uit Bordeaux, van oudsher een van de zes toegestane rode druiven daar. Naast cabernet sauvignon, merlot, cabernet franc, malbec en carmenere is petit verdot het kleine, kruidige accent in de klassieke blend van de linkeroever. Zelden staat hij alleen in de fles, maar zijn bijdrage is groter dan zijn aandeel doet vermoeden.

De rol is die van kruidenier in de keuken: een snufje verandert het hele gerecht. In een blend van misschien 1 tot 2 procent geeft petit verdot extra kleur, meer tannine en een florale, licht kruidige geur. Wijnmakers gebruiken hem om het midden van een cabernet-blend te verstevigen, zoals het in Bordeaux heet.

Belangrijk om te onthouden: petit verdot is een blauwe druif die diep gekleurde rode wijn geeft. De wijn hoort tot de donkerste die er bestaan, bijna inktzwart met een paarse kern. Precies die intense kleur is een van de redenen dat de druif zo gewild is als blendpartner.

Herkomst: van de Pyreneeen naar Bordeaux

De precieze oorsprong van petit verdot is niet met zekerheid vastgesteld, maar de sporen wijzen naar het zuidwesten van Frankrijk. Vermoedelijk komt de druif uit de streek rond de Pyreneeen, mogelijk uit de Bearn, waar hij uit wilde wijnstokken werd gekweekt voor hij zijn weg naar de Gironde vond.

Wat wel vaststaat: petit verdot is oud. Waarschijnlijk stond de druif al in Bordeaux voordat cabernet sauvignon daar de baas werd. Genetisch onderzoek koppelt hem bovendien aan de vergeten druif Tressot, waarvan petit verdot een ouder is. Hij is dus geen nieuwkomer, maar een oude bekende die naar de achtergrond verdween.

De naam "kleine groene" en het laatrijp-probleem

De naam vertelt het hele verhaal. Petit verdot betekent letterlijk "kleine groene", en dat slaat op twee dingen: de kleine bessen en het feit dat de druif vaak niet volledig rijp werd. In het koele, Atlantische klimaat van Bordeaux bleef petit verdot geregeld groen aan de stok hangen, terwijl de rest van de oogst al binnen was.

Petit verdot rijpt namelijk weken later dan cabernet sauvignon en merlot. Historisch kwam de druif in Bordeaux maar ongeveer een op de vier jaar echt goed rijp. In de mindere jaren ging de hele oogst verloren aan de regen die dan al gevallen was. Voor een wijnboer is dat een risico dat zwaar weegt.

Toen de mode bovendien opschoof naar vroeger rijpende, sneller drinkbare wijnen, raakte petit verdot in Bordeaux steeds verder uit de gratie. Veel wijngaarden ruilden hem in voor betrouwbaarder druiven. Wat overbleef, was een kleine, trouwe aanplant bij de chateaus die zijn kleur en ruggengraat niet wilden missen.

Petit verdot in de Bordeaux-blend

In een klassieke rode Bordeaux van de linkeroever draait alles om cabernet sauvignon, aangevuld met merlot en wat cabernet franc. Petit verdot is de kleinste speler, maar hij levert iets wat de anderen niet zo makkelijk geven: diepe kleur, extra tannine en een geur van viooltje, lavendel en kruiden.

Meestal gaat het om 1 tot 2 procent van de blend, in een enkel geval oplopend tot zo'n 5 procent. Dat klinkt als niets, maar op het palet is het merkbaar. Petit verdot maakt de wijn donkerder, geeft het middenstuk meer grip en voegt een kruidige rand toe die een blend die verder rond en fruitig is spannender maakt.

Je vindt de druif vooral in de Medoc en in Graves, waar de warmere, goed doorlatende gravelbodems hem net dat beetje extra rijpheid geven. Wie meer wil weten over het gebied zelf, leest onze gids over Bordeaux wijn en over de hoofdrolspeler cabernet sauvignon.

Waarom de Nieuwe Wereld petit verdot omarmde

Wat in Bordeaux een probleem was, werd elders een kans. In warmere wijnstreken rijpt petit verdot wel betrouwbaar, elk jaar opnieuw. Daar hoefden wijnmakers hem niet weg te stoppen in een blend, maar konden ze de druif in zijn volle, donkere gedaante laten zien. Zo groeide petit verdot uit tot een pure wijn.

De grootste aanplant staat inmiddels niet meer in Frankrijk, maar in Spanje, vooral in Castilla-La Mancha. De Spaanse wijnpionier Marques de Grinon zette de druif daar in de jaren negentig serieus op de kaart. Ook op andere plekken vond petit verdot een tweede thuis:

• Spanje: Castilla-La Mancha voorop, waar de warme, droge zomers de druif volledig laten uitrijpen.
• Australie: ruim duizend hectare, vooral in de warme irrigatiegebieden Riverland en Riverina.
• Californie en Washington: als krachtige pure wijn en in Bordeaux-achtige blends.
• Argentinie, Chili en Zuid-Afrika: waar de zon de laatrijpe druif geen strobreed in de weg legt.

Zoek je een Spaans voorbeeld, kijk dan in onze Spaanse wijn. De frisse, fruitige kant van Spanje ken je misschien van tempranillo, maar petit verdot laat de donkere, kruidige tegenpool zien.

Smaak en smaakprofiel

Als pure wijn is petit verdot vol, stevig en donker. Verwacht hoge tannine, een vol lichaam en veel donker fruit: braam, pruim en zwarte bes. Daaromheen zitten viooltje, lavendel, zwarte peper en kruidnagel, met vaak een aardse toon van grafiet en leer. Jonge wijnen hebben soms iets van banaan en potloodslijpsel.

Veel wijnmakers rijpen petit verdot op eik, wat vanille, mokka en een geroosterde, nootachtige toon toevoegt en de stevige tannine wat afrondt. In onze proeverijen valt telkens op hoe compact en donker een jonge petit verdot in het glas zit: dit is geen wijn die je terloops wegdrinkt, maar een die om een bord eten en wat lucht vraagt.

Petit verdot als pure wijn

Een pure petit verdot is een ander beest dan het snufje in een Bordeaux-blend. Hier krijgt de druif alle ruimte, en dat levert een krachtige, geconcentreerde wijn op met een bijna zwarte kleur, forse tannine en een lange, kruidige afdronk. Het is een stijl voor wie van stevige rode wijn houdt.

Door die structuur heeft petit verdot een goed bewaarpotentieel. Eenvoudige versies drink je binnen een paar jaar, maar serieuze voorbeelden uit Spanje of Australie kunnen vijf tot tien jaar of langer rijpen. Met de tijd worden de tannine zachter en komen er tertiaire tonen van leer, tabak en gedroogd fruit bij.

Petit verdot vs de andere Bordeaux-druiven

Petit verdot deelt de wijngaard met een paar bekende buren. Ze horen bij elkaar in de blend, maar elk heeft zijn eigen rol en karakter. Hieronder hoe petit verdot zich verhoudt tot de andere klassieke rode Bordeaux-druiven.

Zoek je meer van dit soort donkere, stevige druiven, lees dan onze gidsen over malbec, merlot en de kruidige syrah. Ze zitten allemaal in dezelfde volle, donkere hoek van het rode spectrum.

Bij welke gerechten, en hoe serveren

De hoge tannine en het donkere fruit van petit verdot vragen om stevig, hartig eten. De wijn heeft vet en eiwit nodig om zijn tannine tegen af te zetten, dus dit is bij uitstek een fles voor bij het vlees. Onze richtlijn per gerecht:

Schenk petit verdot op 16 tot 18 graden en geef een jonge, krachtige fles even lucht in een karaf. Zo komen de kruiden en het fruit los en oogt de tannine minder streng. Voor meer combinaties zie onze gidsen wijn bij vlees en wijn bij de barbecue.