Chinon wijn: de rode Cabernet Franc uit de Loire

In het kort

Wat is Chinon-wijn?

Chinon is een wijnappellatie in de Loire-vallei in Frankrijk, in de Touraine, en het is de grootste rode-wijnappellatie van die regio. De wijn komt bijna altijd van de druif Cabernet Franc. Rond negentig procent van wat Chinon maakt is rood; daarnaast zijn er een beetje rose en een klein beetje witte wijn.

De appellatie is genoemd naar het middeleeuwse stadje Chinon, dat aan de rivier de Vienne ligt. De AOC bestaat sinds 1937 en telt ongeveer 2.400 hectare wijngaard, verdeeld over zo'n 26 gemeenten en 230 producenten. Voor een rode-wijnstreek ligt Chinon opvallend noordelijk, en dat proef je: de wijnen zijn eerder fris en elegant dan zwaar en warm.

Kort gezegd staat Chinon voor toegankelijke, kruidige rode wijn met karakter. Het is een van de meest herkenbare gezichten van Cabernet Franc als solowijn, en een goede ingang als je de Loire wilt leren kennen.

Waar ligt Chinon? De Loire langs de Vienne

Chinon ligt in de Touraine, het middendeel van de Loire-vallei, ten westen van de stad Tours. De wijngaarden liggen niet aan de Loire zelf maar aan een zijrivier, de Vienne, vlak bij de plek waar die in de Loire uitmondt. Die rivier bepaalt het landschap en de bodems van de streek.

De ligging is bijzonder voor rode wijn. Chinon is een van de noordelijkste plekken van Frankrijk waar serieuze rode wijn wordt gemaakt. Het klimaat is gematigd en vochtig, met invloed van de Atlantische Oceaan. Dat betekent dat het rijpen van de druiven per jaar sterk kan verschillen, en dat verklaart waarom Chinon in het ene jaar sappig en rijp is, en in het andere jaar frisser en kruidiger.

Rond de wijngaarden ligt een van de mooiste stukken van de Loire, met zijn kastelen en de vestingstad Chinon. Wie de bredere streek wil verkennen, vindt in onze gids over de Loire-wijnen het hele plaatje, van Muscadet tot Sancerre.

Cabernet Franc: de Breton van Chinon

Cabernet Franc is de druif achter vrijwel alle Chinon. In de rode en rose wijnen moet de druif minstens negentig procent uitmaken; een klein aandeel Cabernet Sauvignon, tot tien procent, is toegestaan. In de praktijk zijn de meeste Chinons puur Cabernet Franc, want die druif geeft de streek zijn eigen stem.

Wat veel mensen niet weten, is dat de druif in de Loire een eigen naam heeft: Breton. Die naam is oud. De schrijver Francois Rabelais, geboren vlak bij Chinon, gebruikte het woord al in de zestiende eeuw en prees het "goede vin breton" uit de streek. De druif heeft niets met Bretagne te maken; de naam bleef gewoon plakken.

Wil je de druif zelf beter begrijpen, los van deze ene streek, lees dan onze aparte gids over Cabernet Franc. Daar staat hoe hij smaakt, waar hij nog meer groeit en waarom hij zowel in blends als solo werkt.

De bodems: grind versus tuffeau

Chinon heeft grofweg drie soorten bodem, en die bepalen meer dan wat ook de stijl van de wijn. Aan de ene kant staan de lichte, fruitige wijnen van de rivierterrassen; aan de andere kant de vollere, bewaarbare wijnen van de kalkhellingen. Wie het etiket leert lezen, weet vaak al ongeveer wat er in het glas zit.

Dicht bij de Vienne liggen de terrassen van grind en zand. Deze warme, goed doorlatende grond geeft soepele, sappige wijnen met veel rood fruit, die je jong drinkt. Hoger op de hellingen en plateaus ligt de beroemde tuffeau, een lokale gele kalksteen die je bijna kunt kruimelen. Wijnen van tuffeau zijn dieper, steviger en gemaakt om te bewaren. Daartussenin liggen zand- en kleiplateaus die een middenweg opleveren.

Deze tweedeling verklaart waarom mensen soms zulke verschillende dingen zeggen over Chinon. De een proefde een frisse, luchtige zomerwijn; de ander een geconcentreerde wijn die twintig jaar meegaat. Beide zijn Chinon, ze komen alleen van een andere kant van de rivier.

Hoe smaakt Chinon-wijn?

Rode Chinon smaakt naar vers rood fruit met een kruidige rand. Denk aan framboos, aardbei en cassis, met daaromheen viooltje, een vleugje potloodslijpsel en soms groene paprika. Dat laatste, de zogenoemde pyrazine-toon, komt vooral op in koelere jaren of bij minder rijpe druiven. De tannine is licht tot medium, het zuur fris.

De bodem en de rijping verschuiven de smaak flink. Een lichte terrasse-Chinon is levendig en fruitig, bijna knisperend. Een tuffeau-wijn van een goed jaar is donkerder, met meer cassis, grafiet en een kern die met jaren rijpt naar leer, ondergroei en gedroogd fruit. In onze proeverijen valt telkens op hoe herkenbaar dat potloodslijpsel-accent is: het is bijna de handtekening van Cabernet Franc uit de Loire.

Rood, rose en wit: de drie gezichten

Chinon is vooral rood, maar de appellatie maakt alle drie de kleuren. Het rood is de kern, met verreweg het grootste aandeel. Daarnaast is er een droge rose van Cabernet Franc, en een klein maar fijn hoekje witte wijn van Chenin Blanc. Elk heeft zijn eigen plek.

• Rood (~90%): van licht en sappig tot vol en bewaarbaar, altijd van Cabernet Franc. Dit is waar Chinon om bekendstaat.
• Rose: droog, fris en fruitig, ook van Cabernet Franc. Een goede zomerwijn met wat meer body dan een lichte Provence-rose.
• Wit (<2%): honderd procent Chenin Blanc, zeldzaam maar de moeite waard: bloemig, met appel, kweepeer en een frisse mineraliteit.

Dat witte hoekje is een leuk detail. Chinon begon zijn roem eeuwen geleden juist met witte wijn, voordat de rode de streek overnam. De schaarse witte Chinon van vandaag is een knipoog naar dat verleden, en voor liefhebbers van Chenin Blanc een verrassende vondst.

Rabelais en de geschiedenis van Chinon

De wijn van Chinon gaat ver terug. De eerste vermeldingen dateren uit de elfde eeuw, en lange tijd was Chinon vooral beroemd om zijn witte wijn, die geliefd was in Engeland en per rivier en zee werd verscheept. Pas in de achttiende eeuw kwam de rode wijn, van Cabernet Franc, echt op.

Geen naam is zo met Chinon verbonden als die van Francois Rabelais, de Renaissance-schrijver die vlak bij de stad werd geboren. In zijn werk bezong hij de lokale wijn met veel plezier, en dankzij hem kreeg Chinon een literaire reputatie die tot vandaag meeklinkt. Wie door de streek reist, komt zijn naam overal tegen.

Chinon versus Bourgueil en andere Cabernet Franc

Chinon staat niet alleen. Vlak ernaast liggen Bourgueil en Saint-Nicolas-de-Bourgueil, twee appellaties die ook rode wijn van Cabernet Franc maken. Samen vormen ze het hart van de Cabernet Franc in de Loire. De verschillen zijn subtiel en gaan vooral over nuance en bodem.

In de praktijk overlappen de stijlen sterk, en een lichte Bourgueil kan best op een stevige Chinon lijken. De grote lijn: Chinon heeft door zijn grindterrassen de breedste waaier, van luchtig tot serieus. Wil je Cabernet Franc als blenddruif zien, kijk dan naar Bordeaux, waar hij meestal een rol speelt naast merlot en cabernet sauvignon.

Welke Chinon leg je weg?

Of je een Chinon moet bewaren of jong drinken, hangt af van waar hij vandaan komt. De vuistregel volgt de bodem: terrasse-wijnen zijn voor nu, tuffeau-wijnen voor later. Een simpele lichte Chinon wint niets bij jaren in de kelder, terwijl een geconcentreerde tuffeau-wijn juist tijd nodig heeft.

Een lichte, fruitige Chinon drink je op zijn best in de eerste twee tot vier jaar, als het frisse fruit nog spat. Een serieuze Chinon van een goede tuffeau-lage en een sterk jaar kan acht tot vijftien jaar mee, soms langer. Met de jaren verschuift de smaak van rood fruit naar leer, ondergroei, gedroogde kers en een zachtere structuur.

Twijfel je bij een fles? Kijk naar het gewicht en de prijs. Een lichte, goedkopere Chinon is vrijwel altijd bedoeld voor jong drinken. Een duurdere fles van een genoemd perceel of oude stokken is een kandidaat voor de kelder. Bewaar hem liggend, koel en donker.

Serveren en combineren

Chinon is een dankbare tafelwijn, mede door zijn frisse zuur. Schenk een lichte, fruitige Chinon licht gekoeld, rond 14 graden; dat maakt hem verrassend verfrissend. Een vollere tuffeau-Chinon mag iets warmer, rond 16 graden. Te warm serveren laat de alcohol overheersen en dooft juist het frisse fruit.

Aan tafel houdt Chinon van gerechten met wat kruiding en hartigheid, zonder dat het zwaar hoeft te zijn. Zijn zuur snijdt door vet heen, zijn kruidigheid rijmt met tuinkruiden en peper. Onze richtlijn:

Voor meer combinaties zie onze gidsen wijn bij vlees en wijn bij kaas. Onze tip: probeer een lichte Chinon eens licht gekoeld bij een plank charcuterie op een warme dag. Weinig rode wijnen doen dat zo goed.