Een wijnfles openen

In het kort

Wat je nodig hebt om een wijnfles te openen

Voor een gewone fles met een kurk heb je in principe maar een ding nodig: een kurkentrekker. Daarnaast is een foliesnijder handig, al zit het mesje meestal al in een kelnersmes. Alles bij elkaar is een wijnfles openen een kwestie van folie weghalen, de worm inzetten en de kurk eruit hefbomen.

De folie (de capsule) zit er voor de sier en om de kurk te beschermen. Snijd hem rond, net onder de tweede ring op de hals. Zo blijft de wijn bij het schenken van de snijrand af en oogt het netjes. Sommige mensen halen de hele capsule weg, dat mag ook. Daarna zie je de bovenkant van de kurk en kun je aan de slag.

Welke opener je kiest, maakt meer uit dan je denkt. Een goede worm (de spiraal) heeft ongeveer vijf tot vijfeneenhalve winding. Is hij korter, dan grijpt hij te weinig kurk en scheurt die halverwege uit. Een dunne, antiaanbaklaag-worm glijdt makkelijker. Goedkope vleugelkurkentrekkers hebben vaak een korte, dikke worm, en daar gaat het juist mis bij langere kurken.

Een wijnfles openen met een kurkentrekker, stap voor stap

De betrouwbaarste manier om een wijnfles te openen is met een kelnersmes, het opvouwbare sommeliersmes. Snijd de folie rond, zet de worm midden op de kurk, draai recht naar beneden en hefboom de kurk er in twee keer uit. Het laatste stukje trek je met de hand recht, zodat de plop zacht blijft. Onder de knie krijg je dit in een paar flessen.

1. Snijd de folie. Zet het mesje net onder de tweede ring en draai de fles rond. Haal het bovenste folie-rondje eraf.
2. Zet de worm in. Plaats de punt iets uit het midden, kantel hem dan rechtop en draai naar beneden. Draai tot er nog ongeveer een halve winding zichtbaar is, niet helemaal door de kurk heen.
3. Eerste hefboom. Klap de eerste trede op de flesrand en til het handvat omhoog. De kurk komt half uit de hals.
4. Tweede hefboom. Schuif de tweede trede op de rand en til opnieuw. De kurk komt nu bijna helemaal los.
5. Laatste stukje met de hand. Pak de kurk vast en wrik hem zachtjes recht los. Een nette opening maakt geen luide knal.

De kurkentrekkers vergeleken

Er is geen enkele beste opener voor iedereen, maar voor dagelijks gebruik wint het kelnersmes: goedkoop, klein en het pakt vrijwel elke kurk. Een hefboomkurkentrekker gaat het snelst met de minste kracht, en voor oude of brokkelige kurken is een Ah-So met twee pennen het veiligst. Hieronder de vier types naast elkaar.

Zoek je een opener om te kopen, kijk dan vooral naar de worm en niet naar de franje. Lees de uitgebreide vergelijking in onze gids over kurkentrekker soorten, waar we de vijf types op techniek en prijs naast elkaar zetten.

Een wijnfles openen zonder kurkentrekker

Een wijnfles openen zonder kurkentrekker kan, maar reken op wat geknoei. De betrouwbaarste noodgreep is een lange houtschroef in de kurk draaien en die er met een tang of de klauw van een hamer uit hefbomen. De rest van de bekende trucs werkt soms, soms niet, en bijna altijd met kans op morsen. Wees daar eerlijk over voor je begint.

Schroef en tang (de beste noodgreep)

Draai een houtschroef van een centimeter of vijf tot halverwege in de kurk. Pak de kop met een tang of haak de klauw van een hamer eronder en hefboom recht omhoog. Dit lijkt het meest op wat een echte kurkentrekker doet en lukt vrijwel altijd.

De schoenmethode

Zet de bodem van de fles in een stevige schoen en klop de hak ritmisch tegen een muur. De trillingen duwen de kurk millimeter voor millimeter naar buiten. Het werkt soms, maar het kost tijd, je krijgt zelden de kurk er helemaal uit, en bij te hard kloppen breekt de fles. Doe dit nooit met bubbels.

Een fles bubbels of champagne openen

Een fles bubbels open je veilig door de fles te draaien in plaats van de kurk, met je duim er altijd bovenop. Haal het kooltje en de folie weg, leg een doek over de kurk, en draai de fles rustig terwijl je tegendruk houdt. De kurk komt er dan met een zachte zucht uit in plaats van een knal. Houd de fles 45 graden, weg van mensen en ramen.

De druk in een fles champagne loopt op tot ongeveer vijf tot zes bar, vergelijkbaar met een autoband. Daarom is de knal zo verleidelijk en tegelijk zo zonde: met de knal schiet er schuim en koolzuur weg dat je liever in het glas houdt. Een goed gekoelde fles (rond 6 tot 8 graden) staat onder minder druk en schuimt minder over. Een warme fles is een fontein die je niet wilt.

• Houd je duim of hand altijd op de kurk, vanaf het moment dat het kooltje los is.
• Draai de fles, niet de kurk: de kurk blijft stil, de glazen draaikracht doet het werk.
• Richt de fles nooit op iemand. Een wegschietende kurk haalt flinke snelheid.
• Sabreren (de kraag eraf slaan met een mes) is spektakel, maar geeft glassplinters. Leuk voor een feest, niet nodig om de fles open te krijgen.

Een schroefdop of beugelfles openen

Een schroefdop vraagt geen techniek: pak de hals met een hand, draai de dop met de andere tot het ringetje breekt en de dop loskomt. Een beugelfles open je door de metalen beugel naar voren te klappen, waarna de keramische dop met een zachte plop loskomt. Geen opener nodig, geen kurk die kan afbreken.

De schroefdop heeft jarenlang een goedkoop imago gehad, maar dat is achterhaald. Veel kwaliteitswijn zit er bewust onder, zeker witte wijn en flessen uit Australie en Nieuw-Zeeland. Een schroefdop sluit perfect af en geeft nul kans op kurksmaak. De keuze tussen kurk en schroefdop zegt dus niets over de wijn in de fles, alleen iets over hoe de maker hem wil bewaren.

Afgebroken of kruimelende kurk: wat nu

Is de kurk afgebroken, zet de worm dan onder een lichte hoek in het overgebleven stuk en trek voorzichtig recht omhoog. Lukt dat niet, duw de rest dan in de fles en schenk de wijn door een fijne zeef of koffiefilter. Kurkkruimels zijn volkomen onschadelijk, ze zijn alleen vervelend in je glas. Oude flessen hebben hier het vaakst last van.

Bij een droge, brokkelige kurk grijpt een gewone worm slecht: hij verpulvert de kurk in plaats van hem vast te pakken. Daar is de Ah-So voor gemaakt, de opener met twee platte pennen. Je schuift de pennen langs weerszijden van de kurk naar beneden en trekt hem er draaiend uit, zonder hem te doorboren. Het kost wat oefening, maar voor een fles met leeftijd is dit de veiligste keuze.

Kruimels die toch in de fles vallen, haal je er het makkelijkst uit door door een zeef te decanteren. Meer over kurkrestjes en wat kurksmaak nu eigenlijk is, lees je in onze gids over kurk in wijn.

Hoe lang van tevoren openen en laten ademen

Een fles alleen opentrekken en laten staan doet bijna niets: de halsopening is te klein om de wijn echt te beluchten. Wil je dat een wijn opengaat, schenk hem dan in de glazen of in een karaf, waar veel meer lucht bij de wijn komt. Pas dan merk je verschil in geur en smaak. Open laten staan is vooral een mythe die hardnekkig rondzingt.

Jonge, stevige rode wijnen met veel tannine profiteren van 30 tot 60 minuten lucht in een karaf: de wijn wordt zachter en ronder. Oude wijnen zijn juist kwetsbaar en kunnen na een halfuur al omslaan, dus die open je liever pas vlak voor het schenken. Witte wijn en bubbels hebben zelden beluchting nodig; daar telt vooral de juiste serveertemperatuur. Wil je weten wanneer een karaf wel en niet helpt, lees dan onze gids over de wijnkaraf.