Magnum wijn kopen: wanneer anderhalve liter echt loont

In het kort

Wat is een magnum wijn?

Een magnum wijn is een fles van anderhalve liter: precies twee standaardflessen van 75 cl. Er zit dezelfde wijn in als in de gewone fles, alleen in een grotere fles. Uit een magnum schenk je twaalf glazen van 125 ml of tien glazen van 150 ml. Magnum is Latijn voor groot.

Dat een gewone fles 75 cl bevat, is jonger dan je zou denken. Volgens de Bordelese wijnraad CIVB werd 750 ml pas in 1866 de standaardmaat, schrijft Decanter in zijn gids over flesformaten. De magnum is daar precies het dubbele van.

Wat een magnum niet is: een andere wijn. Bij onze La Cantilène zitten in beide formaten dezelfde cuvée en dezelfde jaargang, 2022. Het verschil zit in de fles, en in wat die fles met de wijn doet als je hem jaren laat liggen. Wil je alle maten en flesvormen naast elkaar zien, van piccolo tot nebukadnezar, dan staat dat in onze gids over de fles wijn.

Rijpt wijn in een magnum langzamer?

Waarschijnlijk wel, maar hard bewezen is het niet. De redenering: in een magnum staat veel meer wijn tegenover de kleine hoeveelheid lucht onder de kurk dan in een gewone fles. Per liter wijn is er dus minder zuurstof, en zuurstof stuurt de rijping. De beste blinde proef die we vonden, liet het verschil pas na jaren zien.

Die kleine luchtbel heet de ullage. Wine Spectator legt uit dat een magnum een hogere verhouding tussen wijn en ullage heeft en daardoor trager oxideert. Decanter noemt diezelfde verhouding tussen wijn en zuurstof de belangrijkste reden dat een magnum zich anders ontwikkelt. Champagnemaker Michel Drappier zei het tegen Decanter zo: in een magnum gaat de evolutie trager en lijken de aroma's harmonieuzer samen te gaan.

Een tweede argument hoor je minder vaak. Anderhalve liter wijn warmt langzamer op en koelt langzamer af dan driekwart liter. Schommelt de temperatuur in je kast of kelder, dan krijgt de wijn in een magnum daar minder van mee.

Wat een blinde proef liet zien

Het beste bewijs dat we vonden, is het verslag van een blinde proef met Château La Conseillante dat Decanter in 2017 publiceerde. Het Pomerol-domein zette vijf jaargangen naast elkaar, telkens uit een gewone fles en uit een dubbele magnum van drie liter: 1985, 1990, 2001, 2005 en 2009. Schrijver John Stimpfig wees het grote formaat bij de drie oudste paren goed aan. Bij 2009, toen acht jaar oud, kon hij de twee niet uit elkaar houden. Eén proever, Margaret Rand, had ze alle vijf goed.

Opvallend is de 1985. De dubbele magnum was levendiger in de neus, maar lichter van kleur en met minder fruit dan de gewone fles, precies tegen de theorie in. Pas na een paar uur in de karaf bloeide hij open, en toen was het volgens Stimpfig de wijn van de dag. Ook de gewone flessen waren trouwens uitstekend.

Wine Spectator is er nuchter over. Drinkvensters gelden voor de gewone fles van 75 cl, en voor de tragere rijping in een magnum is volgens hun wijnexpert geen wetenschappelijk bewijs. Het is een goede vuistregel voor het moment dat je beslist wanneer je een grote fles opentrekt, meer niet.

Magnum of twee flessen: wat kost het?

Bij ons is de magnum goedkoper per liter. La Cantilène kost in magnum 34,05 euro, dezelfde wijn in twee flessen van 75 cl samen 35,90. Dat scheelt 1,85 euro, ofwel 22,70 per liter tegen 23,93. Per glas van 125 ml betaal je 2,84 uit de magnum en 2,99 uit de gewone fles.

Dat is geen natuurwet. Een magnum is een apart product met een eigen fles en een eigen prijs, en die prijs hangt af van wat de maker ervoor rekent. Bij Château Sainte Eulalie valt het gunstig uit. Zo ziet het eruit als je dezelfde hoeveelheid wijn op twee manieren koopt:

Twee kanttekeningen uit onze eigen prijslijst. Een Doos (6) met magnums kost precies zes keer de losse magnum, 204,30: een extra doosvoordeel zit er niet in. En wie La Cantilène in de gewone fles per zes koopt, betaalt 107,75 voor de doos tegen 107,70 voor zes losse flessen. Dat is vijf cent, maar het laat zien dat een doos niet vanzelf goedkoper is.

Verzending komt er per wijnboer bij: 6 euro, tot je twaalf flessen bij hetzelfde domein hebt. Eén magnum kost thuisbezorgd dus 40,05, twee losse flessen 41,90. Het voordeel van de magnum blijft dan 1,85.

Hoeveel glazen en gasten uit een magnum?

Uit een magnum schenk je twaalf glazen van 125 ml, tien van 150 ml of vijftien van 100 ml. Reken je bij een diner op twee glazen per gast, dan is één magnum genoeg voor zes mensen. Drinkt iedereen er drie, dan kom je met een magnum uit voor vier gasten.

Welke glasgrootte je aanhoudt, scheelt meer dan je zou verwachten: tussen 100 en 150 ml zitten vijf glazen per magnum. Wat het Nederlandse standaardglas is en hoe je schenkmaat de telling bepaalt, staat in hoeveel glazen er uit een fles wijn gaan.

Voor een feest werkt het net zo. Twintig gasten met twee glazen van 125 ml drinken samen 5 liter: drie magnums plus een gewone fles. Hoeveel je per gast rekent op een langere avond, en hoe je rood, wit en bubbels verdeelt, staat in onze rekenregel voor wijn op een feest.

Wanneer loont een magnum, en wanneer niet?

Een magnum loont als de wijn in één keer op kan of lang mag liggen: een diner met zes of meer mensen, een feest, of een cadeau voor iemand met een koele kast of kelder. Voor twee mensen op een doordeweekse avond is het te veel. Anderhalve liter die open is, moet binnen een paar dagen op.

Als cadeau is een magnum bijna altijd raak, juist omdat mensen hem zelden voor zichzelf kopen. Waarom dat werkt, en welke flessen nog meer in die hoek passen, staat in onze cadeaugids voor luxe wijn.

Blijft er toch wijn over, dan is dat geen ramp. Doe de kurk erop en zet de fles koel: een volle rode wijn als La Cantilène blijft zo een paar dagen goed. Hoe lang precies, per stijl en per afsluiting, staat in de bewaargids voor geopende rode wijn.

Onze magnum: La Cantilène uit La Livinière

Onze enige magnum op dit moment is La Cantilène 2022 van Château Sainte Eulalie, een rode cru uit Minervois La Livinière in de Languedoc. Syrah, Grenache en Carignan, voor het grootste deel twaalf maanden op barrique, 14,5 procent alcohol. Hij kost 34,05 euro per magnum en 204,30 per doos van zes.

Isabelle en Laurent Coustal namen het domein in 1996 over. Hun wijngaarden liggen op kalkrijke, zeer stenige hellingen rond 250 meter hoogte, op het zuiden. Op het naambord van het domein, de foto bovenaan deze pagina, staat het zonder omhaal: La Livinière, le 1er cru du Languedoc. La Cantilène is hun vlaggenschip, vernoemd naar het gedicht over de heilige Eulalia uit het jaar 881.

In de kelder trekt de wijn zo'n vijftien dagen op de schillen. Daarna rijpt het grootste deel twaalf maanden in nieuwe en een tot twee jaar oude barriques, en na dat jaar voegt het domein er een kwart wijn aan toe die in betonnen cuves bleef. In de proefnotities bij deze wijn komen steeds dezelfde woorden terug: rode kers, specerijen en vanille van het vat, een volle mond met frisheid en heel fijne tannine.

Voor de gewone fles houden wij 2032 aan als drinkvenster. Voor de magnum geven we bewust geen later jaartal: volgens de vuistregel schuift het venster op, maar met hoeveel jaar kan niemand je eerlijk zeggen. Schenk hem op 14 tot 16 graden bij lamsvlees, gegrild rundvlees, stoofgerechten of gerijpte kaas. Meer over de Languedoc en zijn crus staat in onze streekgids.

Een magnum fles openen, schenken en bewaren

Een magnum open je met een gewone kurkentrekker. Schenk met twee handen, een om de hals en een onder de fles, want een volle magnum is zwaar en onhandig. Bewaar hem liggend, donker en koel, het liefst tussen 10 en 14 graden, en geef hem op de dag zelf ruim de tijd om op drinktemperatuur te komen.

Omdat anderhalve liter langzamer van temperatuur verandert, heeft een magnum die in een warme kamer stond meer tijd nodig om naar 14 tot 16 graden te zakken dan een gewone fles. Zet hem een paar uur van tevoren op een koele plek of kort in de koelkast, en voel aan de fles voor je hem opent. De temperaturen per wijnstijl, en hoe je een fles snel op temperatuur krijgt, staan in onze tabel met serveertemperaturen.

La Cantilène is een jonge, volle rode wijn die opknapt van lucht. Past anderhalve liter niet in je karaf, verdeel hem dan over twee karaffen, of schenk de helft in een karaf en laat de rest in de fles tot de tweede ronde. Wanneer decanteren helpt en hoe lang het duurt, zie je in de decanteertabel per wijnstijl.

Voor bewaren gelden dezelfde regels als voor elke fles met een kurk: liggend, zodat de kurk nat blijft, en donker, rustig en koel. Meet wel even je wijnrek of klimaatkast na, want vakken voor gewone flessen zijn vaak te krap voor een magnum.

Nog grotere flessen: jeroboam en verder

Boven de magnum komt de dubbele magnum van drie liter. Die heet in de meeste streken jeroboam, maar in Bordeaux is een jeroboam vijf liter. Daarna volgen de rehoboam van 4,5 liter, de methusalem van zes liter en de salmanazar van negen liter. Wij verkopen op dit moment niets groters dan een magnum.

Zoek je een jeroboam, kijk dan naar de liters op het etiket en niet alleen naar de naam. Door het verschil tussen Bordeaux en de rest kan dezelfde naam op drie of op vijf liter slaan, en dat scheelt bijna drie gewone flessen. In Bordeaux was de jeroboam vroeger overigens 4,5 liter, de maat die ze in Bourgogne en Champagne een rehoboam noemen.

Zoek je gewoon een grote fles wijn voor een feest, dan is de magnum het formaat dat nog handig blijft: met twee handen te schenken en te tillen zonder hulp. Alles daarboven is voor een groot gezelschap of voor de show. De kleine formaten en de flesvormen per streek staan in ons overzicht van alle flesformaten en flesvormen.

Een magnum bestellen of cadeau geven

Een magnum bestel je bij ons als losse fles of per doos van zes. Verzending kost 6 euro per wijnboer en vervalt vanaf twaalf flessen bij hetzelfde domein, magnums meegeteld. De wijnboer verstuurt zelf; reken op twee tot vijf werkdagen na betaling. We bezorgen alleen binnen Nederland.

De slimste combinatie is een magnum met gewone flessen van hetzelfde domein. Een doos magnums (204,30) en een doos Eulalie Sauvignon (70,25) zijn samen twaalf flessen: 274,55 euro, zonder verzendkosten. Alle zeven wijnen van het domein staan bij elkaar in de collectie van Château Sainte Eulalie.

Geef je de magnum cadeau en moet hij naar een ander adres, vul dan bij het afrekenen dat adres in. Waar je op let, van het adres tot de legitimatie bij de deur, staat in wijn cadeau laten bezorgen. Zoek je magnums in aantallen, bijvoorbeeld als relatiegeschenk, mail dan michael@dirt.family met het aantal, de adressen en de gewenste datum.

Hoe bestellen, betalen en de factuur bij ons werken, lees je in zo werkt wijn bestellen bij DIRT.