Verdicchio wijn: de frisse witte uit de Marken

In het kort

Wat is verdicchio wijn?

Verdicchio is een droge witte wijn van de witte druif met dezelfde naam, die vooral groeit in de Marken aan de Adriatische kust van midden-Italie. De wijn is fris en levendig, met hoge zuren, een ziltig-mineraal karakter en een bittere-amandeltoon in de afdronk die de druif blind herkenbaar maakt.

Het is een van die druiven die thuis blijft. Waar pinot grigio en chardonnay de hele wereld over reizen, blijft verdicchio bijna helemaal in de Marken. Dat maakt hem minder bekend, maar ook eerlijker: wat je proeft komt echt van die heuvels en die zilte zeewind, niet van een formule die overal hetzelfde smaakt.

De stijl loopt van simpel en dorstlessend tot serieus en bewaarbaar. Een goedkope verdicchio is een prima terraswijn. Maar een Riserva uit een goed huis is een witte wijn met structuur, lengte en het vermogen om jaren te rijpen. Weinig mensen verwachten dat van een druif uit de Marken, en juist daar zit de lol.

De Marken: waar verdicchio vandaan komt

Verdicchio komt vrijwel volledig uit de Marken (in het Italiaans Le Marche), een groene, heuvelachtige regio aan de oostkust van midden-Italie. Tussen de Apennijnen en de Adriatische Zee liggen de wijngaarden op kleihoudende heuvels, met de zee aan de ene kant en de bergen aan de andere. Die ligging tekent de wijn: zilt en fris.

De druif staat hier al eeuwen. Verdicchio is geen import en geen modegril, maar de witte wijn die in de Marken gewoon op tafel staat. Het is veruit de bekendste witte druif van de regio en het visitekaartje van het Italiaanse witte-wijnverhaal aan de Adriatische kant. Wil je de bredere context, lees dan ook onze gids over Italiaanse wijn.

Binnen de Marken zijn twee namen belangrijk: Verdicchio dei Castelli di Jesi en Verdicchio di Matelica. Ze maken allebei verdicchio, maar door hun ligging proeven ze anders. Daarover hieronder meer.

Hoe verdicchio smaakt

Verdicchio smaakt droog en fris, met opvallend hoge zuren en een ziltige, minerale onderlaag. In de geur en smaak zitten citroen, groene appel en witte bloemen, met een lichte kruidige toets. Het kenmerk waaraan je hem het snelst herkent is de bittere amandel die in de afdronk verschijnt, een natuurlijk trekje van de druif zelf.

Die amandeltoon is geen foutje en komt niet van het hout. Hij hoort er gewoon bij, net als de licht zilte indruk die je aan de zee doet denken. Bij jonge flessen overheerst de citrus; bij rijpere en bij Riserva's komen er gele steenvruchten, honing en geroosterde noten bij.

In onze proeverij valt op dat verdicchio bijna altijd droger overkomt dan hij is. De hoge zuren en de zilte finish maken hem strak en wakker, zonder dat hij scherp wordt. Dat is precies waarom hij zo goed bij eten werkt.

Castelli di Jesi versus Matelica

De twee belangrijkste verdicchiogebieden liggen niet ver uit elkaar, maar geven een hoorbaar verschillende wijn. Castelli di Jesi ligt in de heuvels bij Ancona, dicht bij de kust, en is veruit het grootste gebied: de meeste verdicchio die je tegenkomt komt hiervandaan. Matelica ligt dieper in het binnenland, hoger gelegen en omsloten door bergen.

Het hoogteverschil en de grotere dag-nachtverschillen in Matelica zorgen voor meer spanning en een strakkere, mineralere wijn. Jesi is toegankelijker en ronder. Geen van beide is beter; ze laten alleen zien hoezeer dezelfde druif door de plek wordt gevormd. Wie verdicchio leert kennen, doet er goed aan een fles van beide naast elkaar te zetten.

De naam, de kleur en de amforafles

De naam verdicchio komt van het Italiaanse verde, groen. De druiven houden zelfs bij de oogst een groenige tint, en die kleur zie je soms terug als een lichte groene glans in een jong glas. Het is een klein detail, maar het verklaart precies waar de naam vandaan komt.

Verdicchio heeft ook een opvallend stuk verpakkingsgeschiedenis. Eind jaren vijftig ontwierp het wijnhuis Fazi Battaglia een amfoorvormige fles, een groene knik-fles die het symbool van de wijn moest worden. Dat lukte, maar er zat een keerzijde aan.

Voor de liefhebber is dat eigenlijk goed nieuws. De reputatie van het flesje heeft de prijzen jarenlang laag gehouden, terwijl de kwaliteit omhoog is gegaan. Je betaalt voor verdicchio nog steeds zelden de hoofdprijs.

Riserva, DOCG en bewaren

Verdicchio is een van de meest bewaarbare witte druiven van Italie. Een gewone fles drink je het best jong en fris, maar de betere wijnen rijpen uitstekend. De topflessen dragen het label Riserva en vallen onder de strengste Italiaanse kwaliteitsklasse, de DOCG.

De Riserva-categorie werd in 2010 verheven tot DOCG: Castelli di Jesi Verdicchio Riserva DOCG en Verdicchio di Matelica Riserva DOCG. Voor een Riserva geldt minstens achttien maanden rijping, waarvan ten minste zes maanden op fles. Dat geeft de wijn extra structuur en lengte.

Verdicchio en eten

Verdicchio is een eetwijn in hart en nieren. De hoge zuren en de ziltige toon vragen bijna om vis en zeevruchten, en dat is precies wat in de Marken op tafel komt. Denk aan gefrituurde vis, mosselen, schaaldieren, een Adriatische vissoep of pasta met zeevruchten. De wijn snijdt door vet en zout heen en houdt je mond fris.

Maar het blijft niet bij vis. Door zijn body en kruidigheid doet verdicchio het ook goed bij wit vlees, kip, lichte pasta en groentegerechten. Voor een bredere kijk op vis en wijn helpt onze gids wijn bij vis je verder.

• Schaal- en schelpdieren: mosselen, gamba's, oesters. De zilte finish versterkt de zee.
• Gefrituurde of gebakken vis: de zuren snijden door het vet.
• Pasta met zeevruchten: spaghetti alle vongole is een klassieker.
• Wit vlees en kip: een rijpere Riserva heeft genoeg body.
• Aperitief: jong en koel ook prima op zichzelf.

Verdicchio serveren

Schenk een jonge verdicchio op 8 tot 10 graden, koel maar niet ijskoud. Te koud druk je de citrus en de bloementonen weg. Een rijpere Riserva komt beter tot zijn recht op 10 tot 12 graden, omdat de extra structuur en de complexere tonen dan ruimte krijgen.

Gebruik een gewoon wit-wijnglas met een redelijke kelk, zodat de wijn lucht krijgt. Een fles die te lang in de koelkast heeft gestaan zet je een kwartier voor het inschenken op het aanrecht; dat scheelt verrassend veel. En zoals bij de meeste witte wijnen: open de fles vlak voor je hem drinkt en bewaar de rest gekoeld.

Lijkt het op andere witte wijnen?

Verdicchio staat het dichtst bij andere droge, frisse Italiaanse witte wijnen, maar heeft net wat meer karakter. Ten opzichte van pinot grigio heeft verdicchio meer body, hogere zuren en een duidelijker mineraal en ziltig profiel, plus die amandeltoon. Pinot grigio is meestal lichter en neutraler.

Dichter in de buurt komt vermentino, ook een ziltige, frisse Italiaanse witte, en pecorino, een witte druif uit dezelfde hoek van Italie. Verdicchio onderscheidt zich door zijn bewaarpotentieel: weinig Italiaanse witte druiven rijpen zo goed.

Kortom: ken je deze druiven, dan voelt verdicchio meteen vertrouwd. Maar hij is iets serieuzer dan de meeste, en dat is precies de reden om hem te leren kennen.