Italiaanse wijn kopen: zo lees je etiket en prijs

In het kort

Zo lees je een Italiaans wijnetiket

Een Italiaans etiket lees je het snelst vanaf het kleine drukwerk. De herkomst staat altijd pal naast het niveau, zoals Roero DOCG of Puglia IGP. De maker herken je aan woorden als Tenuta, Cascina of Azienda. En een fantasienaam als Johe of Marpione is de naam van de wijn zelf.

Die fantasienaam is een aanwijzing: een eigen wijnnaam hoort vaak bij een blend onder IGT of IGP, waar de maker vrij is in zijn druivenkeuze. Bij Tenuta Viglione klopt dat: de Johe is Primitivo met Aleatico, de Up-Passione Primitivo met Nero di Troia, allebei Puglia IGP.

Wat vaak ontbreekt, is de druif. Bij DOCG en DOC staat meestal alleen de plaats op de fles, en die verraadt de druif: Roero is Nebbiolo of Arneis, Valdobbiadene minstens 85 procent Glera. Bij Nebbiolo d'Alba en Barbera d'Alba staat de druif er wel in, gevolgd door de stad. De grote lijnen per regio en per druif staan in onze gids over Italiaanse wijn; hier gaat het om wat je koopt.

DOCG, DOC en IGP: wat het niveau over de prijs zegt

DOCG, DOC en IGP zeggen hoe streng de regels zijn, en weinig over hoe duur of hoe goed de wijn is. DOCG en DOC vallen samen onder de Europese term DOP. IGP is de Europese naam voor het Italiaanse IGT. In onze kelder loopt de prijs dwars door die drie niveaus heen.

Decanter-redacteur James Button zet de cijfers op een rij in zijn uitleg over Italiaanse etiketten. De eerste DOCG's kwamen er in 1980 en Italië telt er nu 77, tegen meer dan 330 DOC's en meer dan 120 IGT's. Hij noemt het uitdrukkelijk een misverstand dat een DOC vanzelf minder is dan een DOCG. En de grootste IGT-streek van het land is Puglia, met bijna 1,46 miljoen hectoliter uit de oogst van 2022.

Twee dingen vallen op als je onze prijslijst zo ordent. De goedkoopste DOCG, de Roero Arneis San Michele van 14,35, kost minder dan de duurste IGP, de Up-Passione van 17,95. En bovenaan de hele Italiaanse kelder staat een DOP: de Marpione, een Primitivo Riserva uit Gioia del Colle van 29,75, een kwartje duurder dan de DOCG Roero Riserva Colla.

Wat het niveau wel vertelt, is hoeveel ruimte de maker had. Een DOCG kan druif, gebied, opbrengst en rijpingstijd vastleggen; een IGP laat meer vrijheid, en daarom staan de meeste blends van Puglia erop. De twee flessen onderaan vallen erbuiten: de Rosato is volgens Battaglino zelf een tafelwijn, de Nebula Nature een Vino Spumante di Qualità.

Riserva, Superiore en Cartizze: waar je extra voor betaalt

Riserva betekent dat de wijn langer heeft gerijpt dan de gewone versie van dezelfde herkomst, meestal ongeveer een jaar. Superiore wijst op iets strengere regels, vaak met een hoger minimum alcohol. Classico is alleen de historische kernzone van een gebied. In onze kelder verklaren vooral rijping en ligging het prijsverschil.

Die definities komen uit de etiketuitleg van Wine Folly. Leg je onze eigen flessen naast elkaar, dan zie je wat die woorden in euro's kosten. In de eerste drie rijen staan twee flessen van dezelfde maker, zodat vooral dat ene woord verschilt; de laatste rij zet een tankbubbel naast een metodo classico.

Superiore zie je bij ons twee keer, telkens met een andere betekenis. Bij de Barbera d'Alba Superiore Munbèl staat het voor strengere eisen; deze fles haalt 15 procent alcohol en rijpte twaalf maanden op barrique. Bij Follador hoort het bij de officiële naam van de heuvelzone: Conegliano Valdobbiadene Prosecco Superiore DOCG.

Piemonte: Nebbiolo, Barbera en Arneis uit de Roero

Onze Piemontese wijnen komen allemaal van Battaglino, een familiebedrijf van vijf hectare in Vezza d'Alba, in de Roero. Die heuvelstreek ligt op de linkeroever van de Tanaro, tegenover de Langhe van Barolo en Barbaresco. De bodem is zand met kalk, en dat geeft Nebbiolo hier zachtere tannine en een wijn die eerder op dronk is.

Fabrizio Battaglino noemt de Roero het wilde westen van Piemonte: steile hellingen waar geen tractor komt, dus alles wordt met de hand geplukt. Zijn familie werkt er sinds de jaren zestig, met Arneis voor wit en Nebbiolo en Barbera voor rood.

Nebbiolo is de druif van Barolo, maar van de zandgrond in de Roero is hij toegankelijker. De Nebbiolo d'Alba Paradi rijpte twaalf maanden op barrique en is bij ons de voordeligste manier om die druif te leren kennen: per doos betaal je 16,67 per fles. De Roero Colla komt van de wijngaard van Fabrizio's grootvader en rijpte langer op hout, achttien maanden. Barbera is sappiger, met frisse zuren en weinig tannine; de Munbèl is daar een krachtige versie van, met rijpe pruim en een vleugje tabak.

Voor wit is het Arneis. De San Michele is de pure versie van staal, met abrikoos, appel en kamille. De Arneis Bastia kost 16,45; de Riserva Bastia van 18,50 kreeg schilweking en zes maanden hout en ruikt naar salie en tijm. De Rosato van 14,35 is een droge rosé van inheemse rode druiven; de Nebula Nature een metodo classico met dertig maanden op de fles. Alle negen staan in de kelder van Battaglino; meer over de streek zelf lees je in onze gids over Piemonte.

Veneto: prosecco van de steile heuvels van Valdobbiadene

Uit Veneto hebben we vier bubbels op basis van Glera, de druif van de prosecco, gemaakt door Follador. Die familie woont al veertien generaties op de heuvels van Santo Stefano bij Valdobbiadene. Valdobbiadene is de heuvelzone van de prosecco en draagt DOCG, een strenger regime dan de gewone Prosecco DOC. Een fles kost bij ons 16,45 tot 26,05 euro.

Follador werkt zes hectare in de historische kern van de DOCG, met zo min mogelijk ingrepen in de kelder, en is sinds 2012 lid van de Italiaanse vereniging van onafhankelijke wijnboeren. Hun Valdobbiadene Brut en Extra Dry kosten allebei 18,50. Extra Dry heeft iets meer restsuiker dan Brut, hoe tegenstrijdig die naam ook klinkt. Over hoe prosecco gemaakt wordt schreven we een aparte gids.

De Cartizze is de uitschieter. Volgens de Cartizze-gids van Wine Folly is het één heuvel van 108 hectare, met meer dan 142 producenten en wijngaardgrond die meer dan een miljoen euro per hectare kost. Alles gaat er met de hand. De meeste Cartizze wordt als Dry gemaakt, met 17 tot 32 gram restsuiker per liter. Die van Follador, uit hun eigen wijngaard La Riva, is een Brut: droger en strakker.

De Testardo is het buitenbeentje. Het is een col fondo, de oude boerenstijl: de wijn hergist op de fles en blijft op zijn eigen gistdepot liggen, ongefilterd en dus troebel in het glas. Alle vier vind je in de kelder van Follador. Bubbels breder vergelijken, ook met Franse? Begin bij onze koopgids voor mousserende wijn. De rest van wijn uit Veneto, van Soave tot Amarone, beschreven we apart.

Puglia: Primitivo en Nero di Troia van de Murgia

Puglia is bij ons de voordeligste Italiaanse streek: de negen wijnen van Tenuta Viglione kosten tussen 12,95 en 29,75, en zeven daarvan blijven onder de 14 euro. Viglione ligt op de Murgia bij Santeramo in Colle, op zo'n 450 meter hoogte. Die hoogte geeft de wijnen frisheid naast de zuidelijke rijpheid.

Viglione werkt met eigen lijnen. Maioliche is de alledaagse lijn van staal, vernoemd naar de beschilderde tegels van het zuiden; Favìl is de bubbellijn; in de Blend-lijn combineert de wijnmaker vrijer druiven, en Marpione is de Riserva. Bijna alles draagt Puglia IGP, in de grootste IGT-streek van Italië.

Primitivo heeft de naam zwaar en zoetig te zijn. Van de Murgia valt dat mee, juist door de hoogte. De Marpione uit Gioia del Colle rijpt eerst op grote eiken foeders en daarna enkele maanden op barrique, en haalt 14,5 procent zonder log te worden. Nero di Troia is de andere karakterdruif van Puglia: sappig, met donker fruit en een kruidige toets.

Daarnaast zijn er een rosé van Primitivo, een witte Fiano en drie Favìl-bubbels (één zoete Moscato), allemaal 12,95. Alle negen staan in de kelder van Tenuta Viglione; de achtergrond van de streek lees je in onze regiogids over Puglia.

Welke Italiaanse fles past bij welk moment

Het snelst kies je Italiaanse wijn bij het eten. Pizza en pasta vragen om sappig en soepel, zoals een Nero di Troia of een droge Primitivo-rosé. Bij de barbecue past een volle rode uit Puglia, bij het aperitief een droge bubbel uit Valdobbiadene. Voor stoofvlees of wild pak je een Nebbiolo uit de Roero.

Zoek je een cadeau, pak dan de Cartizze Brut van 26,05 voor wie van bubbels houdt, of de Roero Riserva Colla uit een oplage van 2.500 flessen voor een liefhebber van rood. Meer combinaties, ook met risotto, staan in onze gids over wijn bij Italiaans eten.

Italiaanse wijn kopen per fles of per doos

Italiaanse wijn kost bij ons 12,95 tot 29,75 per fles, en 18 van de 22 flessen blijven onder de 20 euro. Elke wijn staat ook als doos van zes in de webshop. Bij 14 van de 22 wijnen is die doos 3,35 tot 13,20 euro voordeliger dan zes losse flessen. Bij de andere acht levert de doos niets op.

De grootste doosvoordelen zitten bij de duurdere rode: 13,20 op de Marpione, 11,00 op de Nebbiolo d'Alba Paradi en 8,40 op de Roero Riserva Colla. Bij de Valdobbiadene Brut en Extra Dry van Follador kost een doos precies zes flessen. En bij zes flessen van Battaglino is de doosprijs op dit moment niet lager dan zes losse flessen: de Rosato, de Munbèl, de Nebula Nature en de drie Arneis. Die koop je gewoon per fles.

Meer dan de doos scheelt de verzending. Elke wijnboer verstuurt zijn eigen flessen, dus je betaalt 6 euro per boer. Neem je één fles van elk van onze drie Italiaanse families, dan betaal je 18 euro verzending op drie flessen. Twaalf flessen bij dezelfde boer, los of in twee dozen, gaan gratis de deur uit.

Zes verschillende flessen uit één kelder? Die rekenden we per wijnboer door in ons stuk over een Italiaans proefpakket.

Bestellen, bezorgen en bewaren

Je bestelt per fles of per doos van zes in de webshop en rekent direct af. Verzending kost 6 euro per wijnboer en is gratis vanaf twaalf flessen bij dezelfde boer. Reken op twee tot vijf werkdagen na je betaling. We bezorgen alleen binnen Nederland, en je krijgt track en trace per mail.

Omdat elke boer zelf inpakt, komt een bestelling bij Battaglino, Follador en Viglione in drie aparte pakketten, niet altijd op dezelfde dag. Rond de feestdagen kan het iets langer duren. Komt er een fles gebroken aan, maak dan een foto van de doos en de fles en mail die naar mitch@dirt.family; dan regelen we een vervanging of je geld terug. Hoe het bestellen verder werkt, lees je bij wijn bestellen bij DIRT.

Bewaren hoeft bij het grootste deel niet. De Maioliche, de Favìl-bubbels, de Valdobbiadene en de Arneis drink je binnen een paar jaar. De Nebbiolo d'Alba Paradi kan vijf jaar liggen, de Roero Colla en Riserva Colla ongeveer tien; de Marpione is als Riserva gemaakt om te bewaren. Leg ze koel en donker weg.