Wijn van de boer: herkennen, kopen en laten bezorgen

In het kort

Wat is wijn van de boer?

Wijn van de boer is wijn die gemaakt wordt door dezelfde mensen die de druiven telen: eigen wijngaard, eigen kelder en de flessen gevuld op het eigen bedrijf. Daartegenover staan coöperaties, waar veel boeren hun druiven samen laten verwerken, en négociants: handelshuizen die druiven, most of wijn inkopen en onder hun eigen naam verkopen.

Het aandeel van coöperaties is groot. In Frankrijk komt ruim 37 procent van de gemaakte wijn uit 570 coöperatieve kelders, Cognac niet meegerekend, volgens de filièrefiche wijn van FranceAgriMer. Een négociant in de Bourgogne koopt druiven en maakt er zelf wijn van, koopt most en laat die gisten, of koopt afgewerkte wijn en voedt die op in zijn eigen kelder, legt Decanter uit in een stuk over de négociants van de Bourgogne.

Geen van die routes is per definitie slechter. Er zijn coöperaties die uitstekende wijn maken en négociants met een grote naam. Het verschil zit in wat je kunt nagaan. Bij een wijnboer weet je wie de wijn maakte, van welke helling de druiven kwamen en welke jaargang je drinkt. Bij een merkwijn van een groot huis weet je vooral dat hij smaakt zoals vorig jaar, en dat is ook precies de bedoeling van zo'n merk.

Neem Battaglino in de Roero, in Piemonte. Fabrizio Battaglino werkt vijf hectare wijngaard op de heuvels die zijn opa Riccardo begin jaren zestig bewerkte, en daarna zijn vader Mario. Derde generatie, eigen druiven, een eigen cantina in Vezza d'Alba. Dat bedoelen wij met een wijnboer.

Boerenwijn is iets anders

Wie op boerenwijn zoekt, vindt bij Nederlandse wijnhandels vooral eenvoudige huiswijn, vaak in literflessen. Boerenwijn is daar een productnaam of een omschrijving van een pretentieloze tafelwijn. Of zo'n fles van één boer komt, zegt de naam niet. Dat lees je, net als bij elke andere fles, af aan het etiket.

Hoe zie je op het etiket wie de wijn maakte?

Zoek de regel over wie de wijn bottelde. "Mis en bouteille au domaine", "à la propriété" of "au château" betekent dat de wijn is geteeld, gemaakt en gebotteld op het eigen bedrijf. Op Champagne staat een code: RM voor een boer die alleen eigen druiven gebruikt, NM voor een huis dat druiven, most of wijn inkoopt.

Wine Folly zet de Franse termen op een rij in zijn gids voor het lezen van een wijnetiket: estate bottled betekent dat de wijn op het domein is geteeld, gemaakt en gebotteld. Tegenover die domeinen staan volgens Wine Folly de négociants, die druiven of wijn van veel plekken kopen en samen bottelen. Naam en adres van wie de fles vulde zijn een verplichte vermelding, meestal na "mis en bouteille par" of "conditionné par". Zie je daar een andere naam dan het domein op de voorkant, dan heeft iemand anders de fles gevuld.

Champagne: let op de twee letters

Bij Champagne is het nog makkelijker, want daar staat een code van twee letters op het etiket. Het Comité Champagne legt ze uit op champagne.fr. RM, récoltant-manipulant, maakt Champagne onder eigen naam van druiven uit uitsluitend eigen wijngaarden. NM, négociant-manipulant, koopt daarnaast druiven, most of wijn in. CM is een coöperatie die wijn maakt van de druiven van haar leden, en RC is een boer die zijn druiven naar de coöperatie brengt en daar de wijn weer ophaalt om zelf te verkopen. Zoek je Champagne van de boer, dan zoek je dus RM.

Duitsland, Italië en het logo van de onafhankelijken

In Duitsland is de wet preciezer dan veel etiketgidsen. Wine Folly noemt Erzeugerabfüllung de Duitse versie van estate bottled, maar volgens paragraaf 38 van de Duitse Weinverordnung mag ook een samenwerkingsverband van wijnboeren die term gebruiken, als het de wijn maakt van druiven van de aangesloten bedrijven. Gutsabfüllung is strenger. Die vermelding is alleen voor een los wijnbedrijf dat de druiven zelf oogst en tot wijn maakt, de wijngaarden minstens sinds 1 januari van het oogstjaar bewerkt en een wijnmaker heeft met een afgeronde oenologie-opleiding. Zoek je in Duitsland één boer, zoek dan Gutsabfüllung.

In Italië wijzen "imbottigliato dal viticoltore" en "imbottigliato all'origine" op een wijnmaker die ook de druiven teelt. Staat er "imbottigliato dalla cantina sociale" of "dai produttori riuniti", dan vulde een coöperatie van telers de fles. In Frankrijk kom je soms het logo van de Vignerons Indépendants tegen. Leden van die federatie bewerken volgens hun eigen uitleg zelf de wijngaard, maken de wijn in hun eigen kelder, bottelen en verkopen hem zelf.

Hoeveel schakels zitten er tussen de boer en jou?

In de gangbare route gaat een fles van het domein naar een importeur, en vaak nog via een groothandel of de inkoopcentrale van een winkelketen naar het schap. Bij DIRT. is er één schakel: wij kopen rechtstreeks in bij de wijnboer en verkopen de wijn zelf aan jou. De boer pakt je doos in en verstuurt hem.

Een importeur doet echt werk. Hij haalt de wijn het land in, regelt vervoer, opslag en accijns en verkoopt door aan winkels, slijterijen en horeca. Een bekend voorbeeld is DGS Wijn, de importeur achter veel supermarktwijnen. Elke schakel voegt iets toe en rekent daar iets voor.

Eerlijk is eerlijk: ook wij zijn een schakel. DIRT. is de verkoper, regelt de betaling en de bezorging en verdient aan elke fles. Het verschil zit in het aantal stappen en in wie de wijn heeft uitgekozen. Wanneer een groothandel juist handiger is, lees je in onze vergelijking van groothandel en wijnboer.

Kun je zelf wijn kopen bij de boer?

Ja, en het makkelijkst ter plekke. Op het domein reken je af bij de familie en neem je binnen de EU tot 90 liter wijn mee voor eigen gebruik. Bestellen in de webwinkel van een Frans of Italiaans domein is lastiger: wie wijn naar een Nederlandse particulier stuurt, moet hier accijns afdragen.

Bij verkoop op afstand is de afzender verantwoordelijk voor de Nederlandse accijns, schrijft de Douane in het Handboek Accijns over verkopen op afstand. Hij kan dat zelf regelen of een fiscaal vertegenwoordiger in Nederland aanwijzen. Zonder vertegenwoordiger moet hij zich melden bij de Douane.

Voor een klein domein dat een paar dozen per jaar naar Nederland zou sturen, weegt dat papierwerk zwaar. Domaine Sergent in Madiran, een van onze eigen wijnboeren, heeft een webwinkel die alleen in Frankrijk en op Corsica levert. Verstuurt een domein wel naar Nederland, dan hoort de Nederlandse accijns al in de prijs te zitten; als koper hoef je zelf niets te regelen.

Zelf meenemen van vakantie

Rij je langs het domein, dan mag je binnen de EU voor eigen gebruik tot 90 liter wijn meenemen, waarvan hoogstens 60 liter mousserend. Dat zijn 120 flessen van 0,75 liter, of twintig dozen van zes. Het richtbedrag geldt per persoon van 17 jaar of ouder. De voorwaarden, en wat er gebeurt als je meer meeneemt, staan op de pagina van de Douane over drank meenemen.

Onze ervaring met zelf meenemen: proef op het domein, maar koop niet in de roes van de vakantie. Een wijn die je op een zomerterras in de Roussillon betoverde, smaakt thuis in november soms heel gewoon. Neem liever een paar flessen van twee of drie wijnen mee dan een doos van de eerste die je proefde.

Hoe koopt DIRT. in en hoe verkopen we door?

DIRT. koopt de wijn rechtstreeks in bij de wijnboer en verkoopt hem zelf aan jou. Er zit geen importeur tussen ons en de boer, en er is geen centraal magazijn. Na je bestelling pakt de wijnboer de flessen zelf in en geeft ze mee aan onze bezorgpartner, die ze bij jou thuis aflevert.

Je koopt bij DIRT.: je betaalt aan ons, je krijgt de bevestiging van ons en bij een vraag of een gebroken fles mail je ons. De wijn ligt niet eerst op een plank in een Nederlands magazijn. En elke boer verstuurt apart, dus wie bij twee wijnboeren bestelt, krijgt twee dozen.

Elke boer heeft bij ons een eigen plek in de winkel, met zijn eigen flessen en zijn eigen verhaal. Wie de boeren zijn, zie je op de pagina met al onze wijnboeren.

Wat heb je eraan als koper, en wat niet?

Je weet van wie de fles komt en uit welk jaar, en je proeft een streek zoals één familie hem maakt. Daar staan kleinere oplages tegenover, jaargangen die op raken en per boer een aparte zending. Wie morgen twintig dezelfde flessen wil, is bij een groothandel beter af.

Wat wij zelf het mooiste vinden: je kunt een wijn tot op de helling volgen. De Roero Arneis San Michele van Battaglino komt van de San Michele-heuvel in de gemeente Canale, op zand en zandsteen. De Madiran Les Cèdres van Domaine Sergent is voor 80 procent Tannat, aangevuld met 10 procent Cabernet Sauvignon en 10 procent Cabernet Franc, en rijpt in tanks waarvan de temperatuur geregeld wordt. Zulke details vind je bij een merkwijn zelden op het etiket.

Van welke wijnboeren komt de wijn bij DIRT.?

DIRT. verkoopt nu 81 wijnen van vijftien wijnboeren: twaalf in Frankrijk en drie in Italië. De meeste keuze heb je bij Domaine Sol Payré in de Roussillon, met dertien wijnen, en bij Domaine des Ruaults in de Loire, met twaalf. Van vier boeren staat voorlopig één fles online.

Het aanbod wisselt met de oogst: staat een wijn niet meer online, dan is hij op. Zoek je per land, dan vind je in onze koopgids voor Franse wijn de flessen per streek, en in de gids voor Italiaanse wijn kopen de Piemontese en Apulische.

Wat kost wijn van de boer?

Bij DIRT. kost een fles tussen 11,70 en 53,85 euro; de middelste prijs van onze 81 wijnen is 18,50 euro. In elke fles zit 21 procent btw en ongeveer 72 cent Nederlandse accijns. Die belastingen betaalt elke verkoper, groot of klein. Het verschil tussen winkels zit in de rest van de prijs.

Sinds 1 januari 2024 is de accijns 95,69 euro per hectoliter voor alle wijn boven 8,5 procent alcohol, stil of mousserend, zo staat in de tarievenlijst van de Douane. Voor een fles van 0,75 liter is dat 72 cent.

Rekenen maakt het concreet. Van een fles van 18,50 euro gaat 3,21 euro naar de btw en 72 cent naar de accijns. De overige 14,57 euro betaalt de boer, zijn wijngaard, de fles, de kurk, het transport en ons. Bij een fles van 4,99 euro gaat 1,59 euro naar dezelfde twee belastingen, bijna een derde van de prijs. Voor al het andere blijft dan 3,40 euro over.

Hoe werkt bestellen en bezorgen bij DIRT.?

Kies je flessen, reken af en de wijnboer pakt je doos in. Verzending kost 6 euro per wijnboer en is gratis vanaf twaalf flessen bij dezelfde wijnboer. Reken op 2 tot 5 werkdagen na je betaling. We bezorgen alleen in Nederland, en je krijgt track en trace per mail zodra je doos onderweg is.

Elke wijn kun je per fles of per doos van zes bestellen. Voor de gratis verzending tellen alle flessen van dezelfde boer mee: een doos van zes en zes losse flessen van hetzelfde domein zijn samen twaalf. Alles over betalen, de factuur en je bestelling wijzigen staat in onze uitleg over wijn bestellen.

Komt er toch iets gebroken aan, maak dan een foto van de doos en de fles en mail die naar mitch@dirt.family. Dan regelen we een vervanging of terugbetaling. DIRT. verkoopt alleen aan mensen van 18 jaar of ouder; bij de bezorging kan om een legitimatiebewijs worden gevraagd.