Vegan wijnen kopen: het bewijs staat bij de maker, niet op het etiket

In het kort

Waarom is wijn niet altijd vegan?

Wijn is gemaakt van druiven, maar in de kelder gaat er soms meer doorheen. Veel wijnmakers klaren hun wijn voor het bottelen: ze voegen een middel toe dat zwevende deeltjes en harde tannines aan zich bindt, waarna alles naar de bodem zakt of wordt weggefilterd. Dat middel is vaak dierlijk, zoals eiwit, caseïne uit melk, gelatine of vislijm.

Decanter zet de gebruikelijke middelen op een rij in zijn uitleg over klaren: gelatine, vislijm, eiwit, caseïne, bentoniet en koolstof. Eiwit gebruiken wijnmakers van oudsher om rode wijn minder stroef te maken, vislijm vooral om witte wijn helder te krijgen. Bentoniet, een kleisoort uit vulkanische as, is wel gewoon vegan.

Het middel zelf blijft grotendeels achter in het bezinksel of op het filter. Toch is juist het gebruik ervan de reden dat zo'n wijn niet als vegan verkocht kan worden, schrijft Decanter. Plantaardige vervangers bestaan, zoals eiwit uit erwten of aardappel, en een wijnmaker kan ook gewoon tijd nemen. Hoe klaren in het hele proces past, lees je in onze uitleg over wijn maken.

Wat vertelt het etiket je?

Minder dan je zou hopen. Staat er 'bevat ei' of 'bevat melk' op, dan is de wijn niet vegan. Staat het er niet, dan weet je nog niets. Die vermelding is alleen verplicht als er meetbaar ei of melk in de fles achterblijft, voor gelatine en vislijm geldt geen meldplicht, en het woord vegan is wettelijk niet eens vastgelegd.

De regel voor ei en melk geldt sinds de oogst van 2012, en alleen als het middel in de wijn nog aan te tonen is (Uitvoeringsverordening (EU) nr. 579/2012). De meetgrens ligt op 0,25 milligram per liter, vastgelegd door de internationale wijnorganisatie OIV. Vislijm en visgelatine zijn als klaringsmiddel in wijn en bier blijvend vrijgesteld van de allergenenplicht, zo staat in een overzichtsstudie over allergenen in wijn uit 2015 in het vakblad Molecules. Gelatine van varken of rund is geen allergeen en komt dus nooit op het etiket.

Sinds 8 december 2023 heeft nieuwe wijn ook een ingrediëntenlijst, vaak achter een QR-code. Klaringsmiddelen gelden daarin als technische hulpstof en hoeven er niet in, tenzij er een allergeen van achterblijft; dat moet dan op het etiket zelf staan. Zo staat het in de vragen en antwoorden van de Europese Commissie over het nieuwe wijnetiket.

Een wettelijke definitie van vegan bestaat niet, in de EU niet en in de lidstaten ook niet, meldt de European Vegetarian Union. Een vegan-logo is dus een vrijwillige keuze van de maker, en een fles zonder logo kan net zo goed vegan zijn. Wil je de rest van het etiket leren lezen, dan helpt onze gids over het wijnetiket.

Is biologische wijn of natuurwijn vegan?

Niet vanzelf. De Europese regels voor biologische wijn staan eiwit, caseïne, gelatine en vislijm uitdrukkelijk toe, liefst van biologische herkomst. Het groene EU-blad zegt dus iets over hoe er in de wijngaard en de kelder gewerkt wordt, maar niets over dierlijke klaringsmiddelen. Natuurwijn heeft geen Europese wettelijke definitie, dus ook daar moet je het per fles nagaan.

Die lijst staat in bijlage V van Uitvoeringsverordening (EU) 2021/1165: eetbare gelatine, vislijm, caseïne, kaliumcaseïnaat en eialbumine staan er gewoon naast eiwit uit tarwe, erwten en aardappel, en naast bentoniet.

In onze eigen catalogus zie je dat terug. Van de zeven flessen met aantoonbaar EU-blad uit onze koopgids voor biologische wijn heeft er één ook vegan-bewijs: Bellezour Anima 2023. Le Blanc Rutscherle Nature van Vins Vincent Stoeffler is biologisch, ongefilterd en zonder toegevoegd sulfiet gebotteld, maar over klaren zegt de maker niets, dus hij staat niet op onze lijst. Wat natuurwijn wel en niet belooft, lees je in onze gids over natuurwijn.

Ongeklaard, ongefilterd en vegan: wat is het verschil?

Ongeklaard betekent dat er geen klaringsmiddel is gebruikt, dus ook geen dierlijk. Ongefilterd betekent dat de wijn niet door een filter is gegaan, en dat zegt niets over klaren. Vegan betekent dat er bij het maken geen dierlijk product aan te pas kwam. Een ongeklaarde wijn is wat het klaren betreft dus veilig, een ongefilterde niet per se.

Wine Folly vat het kort samen: wijn die ongeklaard en ongefilterd is, is vegan, en bij twijfel vraag je het de producent. Houd de twee woorden wel uit elkaar. Bellezour Anima 2023 is volgens de fiche van Château Sainte Eulalie niet geklaard, maar bij het bottelen één keer gefilterd. Testardo, een troebele col fondo uit Veneto van Francesco Follador, is juist ongefilterd. Zijn importeur noemt als ingrediënten alleen "grapes and a pinch of SO2", druiven en een snufje sulfiet, maar klaringsmiddelen hoeven in zo'n lijst niet te staan. Testardo staat daarom niet op onze lijst.

Onze vegan wijnen, per fles nagekeken

Twaalf wijnen uit onze webshop hebben bewijs van de maker voor de jaargang die wij verkopen: zeven rode, twee witte, een rosé en twee zoete Rivesaltes. Elf komen van Domaine Sol Payré, één van Château Sainte Eulalie. Ze kosten van 18,80 tot 30,45 euro per fles, en je kunt ze allemaal ook per doos van zes bestellen.

Het bewijs verschilt per domein, en dat zeggen we er eerlijk bij. Domaine Sol Payré zet op de pagina van elke fles dezelfde zin: "Au niveau de la cave, limitation de l'utilisation des sulfites et interdiction d'intrants d'origine animale ou chimique." In de kelder dus zo weinig mogelijk sulfiet en geen middelen van dierlijke of chemische oorsprong. Dat is waar vegan bij wijn om draait, al gebruikt het domein het woord zelf nergens. Voor Bellezour Anima 2023 staat in de technische fiche van Château Sainte Eulalie "pas de collage": niet geklaard.

In de tabel staat kelderregel voor de zin van Sol Payré en niet geklaard voor de fiche van Bellezour Anima.

Rood

Ivresse des Sens Rouge is de rode om mee te beginnen: 40 procent Syrah, 30 procent Grenache en 30 procent Carignan van klei en kalk bij Elne, volgens het domein zijn bestseller. Vertigo is pure Grenache Noir van schist in Maury, twaalf maanden in roestvrij staal gerijpt, met frambozenlikeur en een pepertje. Memento is pure Carignan van graniet bij Rasiguères, tien maanden op eikenhout, met kaneel, laurier en zwarte kers.

Trilogia brengt drie bodems samen: Grenache van schist in Maury, Syrah van gneis in Lansac en Carignan van graniet in Rasiguères. Scelerata heeft gelijke delen Syrah, Grenache, Carignan en Mourvèdre en kan tot tien jaar liggen. Imo Pectore is voor de helft Mourvèdre, met gestoofd rood fruit, kirsch en tijm. Bellezour Anima komt als enige niet uit de Roussillon: Carignan van 80 tot 100 jaar oude stokken met Syrah en oude Grenache, van terrassen op 250 meter in La Livinière, goed voor acht tot tien jaar.

Wit en rosé

Ivresse des Sens Blanc is half Viognier, half Roussanne, drie maanden op de fijne gistdepot gelegen en vroeg gebotteld: geel fruit en een exotische, zurige afdronk. Sol Invictus is de serieuzere witte, van Grenache Gris en Grenache Blanc, waarvan een kwart twee maanden in vaten van 500 liter lag. Denk aan amandelbloesem, venkel, honing en citrus. Rosae is pure Grenache, direct geperst en binnen vier maanden na de oogst gebotteld: aardbei, citrus en rode bes.

Zoet

De twee vins doux naturels zijn zoete wijnen waarbij de gisting met alcohol wordt stilgelegd. De Rivesaltes Grenat is pure Grenache Noir, gemuteerd op de schillen en een jaar in een volle tank gerijpt: gekonfijte kers, wilde braam en 16 procent alcohol. Het domein zet hem naast chocoladetaart. De Muscat de Rivesaltes is half Muscat d'Alexandrie, half Muscat à Petits Grains; heel koud schenken en binnen twee jaar drinken.

Waarom de andere 69 wijnen niet op deze lijst staan

Omdat hun makers er niets over publiceren. Dat is iets anders dan niet vegan: we vonden bij geen enkele van die 69 wijnen een bron die zegt dat ze met ei, melk, gelatine of vislijm zijn geklaard. We kunnen het alleen niet bewijzen, en zonder bewijs zetten we een fles niet onder het kopje vegan.

Een paar voorbeelden. Madiran Les Noyers van Domaine Sergent heet bij een buitenlandse webwinkel "organic and vegan", maar die tekst gaat over de jaargangen 2022 en 2023; wij verkopen de 2024, en in de fiche van de maker staat niets over klaren. Van Sol Payré vallen er twee af. Albae verkopen wij in de jaargang 2023, terwijl de site van het domein alleen de 2024 toont. De Rivesaltes Hors d'Âge komt uit de oogsten van 2005 tot 2007, en de kelderregel op de site is niet gedateerd.

Zet een van onze andere wijnboeren het op zijn site of in een fiche, dan komt die fles erbij.

Smaakt vegan wijn anders?

Niet omdat hij vegan is. Klaren kan de smaak wel veranderen: eiwit haalt een deel van de harde tannines uit rode wijn, waardoor die zachter wordt, en een ongeklaarde wijn houdt meer van zijn oorspronkelijke grip. Of een fles zacht of stevig smaakt, hangt vooral af van druif, rijpheid en rijping, niet van het woord vegan.

Bellezour Anima laat zien dat ongeklaard niet ruw hoeft te zijn. Het domein klaart hem niet en beschrijft de tannines toch als "soyeux et fondus", zijdezacht en versmolten. Onze lezing: rijpe Carignan van heel oude stokken en tijd in de fles doen hier het werk van een klaringsmiddel. Een ongeklaarde wijn kan wel wat depot geven, dus zet zo'n fles een dag rechtop of schenk hem via een karaf.

Welke wijn past bij vegan eten?

Kies eerst het gerecht. Vegan koken draait vaak om groente, peulvruchten, paddenstoelen, noten en kruiden. Daar passen frisse witte wijn, droge rosé en soepel rood het makkelijkst bij, en stevig rood zodra er saus of stoofpot op tafel komt. Hieronder per fles een combinatie, deels op aanraden van de makers zelf.

• Rosae bij salades, gegrilde groente en mediterrane schotels.
• Ivresse des Sens Blanc bij risotto met pompoen of een milde groene curry.
• Imo Pectore bij een groentetajine met abrikoos en kikkererwten; het domein noemt zelf tajines en zoet-zoute gerechten.
• Ivresse des Sens Rouge bij linzenstoof of een vegan burger van de grill.
• Trilogia bij een bourguignon van paddenstoelen, de vegan versie van wat het domein voorstelt.
• Bellezour Anima bij stoofschotels met paddenstoelen, en bij pure chocolade, die ook in de fiche staat.
• Muscat de Rivesaltes bij fruitsalade of sorbet, allebei suggesties van het domein.
• Rivesaltes Grenat bij een vegan chocoladetaart.

Meer combinaties per groente en gerecht vind je in onze gids over wijn bij vegetarisch eten.

Zo check je zelf of een wijn vegan is

Begin bij het etiket en eindig bij de maker. Een vegan-logo of de vermelding 'bevat ei' of 'bevat melk' geeft meteen richting. Zie je geen van beide, zoek dan de technische fiche van de wijn op en lees wat er bij de vinificatie staat. Zegt die niets, dan helpt alleen een vraag aan de maker of de winkel.

1. Zoek op het etiket een vegan-logo. Het is vrijwillig, dus een ontbrekend logo zegt niets.
2. Kijk bij de allergenen naar ei, melk, eialbumine of caseïne. Staat er een van die woorden, dan is de wijn niet vegan.
3. Scan de QR-code als die er is. Een lijst zonder ei of melk sluit vislijm of gelatine niet uit.
4. Zoek de technische fiche van de maker op. In het Frans betekent "non collé" of "pas de collage" niet geklaard, in het Italiaans "non chiarificato" en in het Duits "ungeschönt". En zoek natuurlijk op vegan.
5. Vind je niets, vraag het dan de maker. Dat adviseert Wine Folly ook.

Vegan wijn kopen en laten bezorgen

Je bestelt deze twaalf wijnen per fles of per doos van zes. Elke wijnboer verstuurt zijn eigen flessen, dus je betaalt 6 euro verzending per wijnboer, en niets vanaf twaalf flessen bij dezelfde wijnboer. Reken op 2 tot 5 werkdagen nadat je betaling binnen is. We bezorgen alleen in Nederland, met track en trace per mail.

Elf van de twaalf komen van Domaine Sol Payré, dus daar stel je makkelijk twaalf flessen samen zonder verzendkosten, bijvoorbeeld zes rood, drie wit en drie rosé. Bellezour Anima komt van Château Sainte Eulalie en reist apart, met 6 euro verzendkosten. Komt er iets kapot aan, mail ons dan een foto van doos en fles, dan regelen we vervanging of terugbetaling.